|
Sách hiếm - cho đến khi được phổ biến ở các nơi mà "thánh kinh" có mặt. | |||||||||||
|
|
| |||||||||
|
Tìm chữ | |||||||||
|
| |||||||||
| | |||||||||
|
Chủ Trương | |||||||||
| Các đề mục : | |||||||||
» Lưu Trữ Theo Ngày Tháng | |||||||||
| » Các bài về Cải Đạo | |||||||||
| » Các Truyền Nhân Của Chúng Tôi | |||||||||
| » Chữ Quốc Ngữ | |||||||||
| » Hồ sơ CIA giải mật | |||||||||
| » Lạm dụng tình dục | |||||||||
| » GHLM: Lịch Sử và Hồ Sơ Tội Ác | |||||||||
| » Vài Danh Sách Cừu Đen | |||||||||
| » Ý Thức Văn Thân Thế Kỷ 21 | |||||||||
|
| |||||||||
| Các tác giả: | |||||||||
| Bùi Kha | |||||||||
| Charlie Nguyễn | |||||||||
| Hoàng Nguyên Nhuận | |||||||||
| Hoành Linh Đỗ Mậu | |||||||||
| Lý Thái Xuân | |||||||||
| Nguyễn Đắc Xuân | |||||||||
| Nguyễn Mạnh Quang | |||||||||
| Nguyễn Văn Thịnh | |||||||||
| Nguyễn Văn Thọ | |||||||||
| Thiên Lôi | |||||||||
| Trần Chung Ngọc | |||||||||
| Trần Tiên Long | |||||||||
| Trần Trọng Sỹ | |||||||||
| Các tác giả thân hữu | |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
|
| |||||||||
|
Các trang bạn | |||||||||
|
▬ Các kênh Youtubes: ▬ Các Facebooks: ▬ Các websites: | |||||||||
|
website hit counter
|
|
Mảnh Giấy Cói Cổ Gợi Ý - Một Số Kitô Hữu Ban Sơ Cho Rằng Chúa Giêsu Đã Có Vợ. Dê Hô Va chuyển ngữ | ||
https://www.nytimes.com/2012/09/19/us/historian-says-piece-of-papyrus-refers-to-jesus-wife.html?_r=2pagewanted=all&
PBS-NewsHours Ngày 20 Tháng Chín 2012. TÓM TẮT Một văn bản Coptic viết bởi Kitô hữu tiên khởi trên một mảnh giấy cói cổ đại đã được tiết lộ, ám chỉ Chúa Giêsu có một người vợ. Jeffrey Brown nói chuyện với Ariel Sabar của tạp chí Smithsonian Magazine để biết thêm có phải đây là một xác quyết tiểu sử về Chúa Giêsu hay một lời bình luận về niềm tin của một số Kitô hữu đầu tiên về tình trạng hôn nhân của Chúa Giêsu (Xem video clip https://www.pbs.org/newshour/bb/religion/july-dec12/papyrus_09-20.html). Bản viết từ băng ghi âm: - MARGARET WARNER: Đêm nay, rốt lại một mảnh mới của một bản viết có thể rất cũ bàn về việc Chúa Giêsu đã có vợ. Jeffrey Brown đã ghi băng lại câu chuyện này ngày hôm qua. - JEFFREY BROWN: Trên mảnh vụn giấy cói này không lớn hơn chiếc thẻ tín dụng là những từ làm bùng lên cuộc tranh luận mới giữa các Kitô hữu trên toàn thế giới. - KAREN KING, Đại học Harvard: Chúa Giêsu nói với họ - "vợ tôi" - sẽ là đệ tử của Ngài. Đó tất nhiên, là điều đáng chú ý nhất về mảnh giấy cói của chúng tôi. Nó là mảnh tồn tại duy nhất của nền văn học Kitô Giáo ban sơ mà Chúa Giêsu nói về việc có một người vợ. - JEFFREY BROWN: Gs. Karen King là một giáo sư Harvard người dịch và nghiên cứu các bản viết, ghi bằng lối chữ Coptic, một ngôn ngữ Ai Cập, và trình bày những phát hiện của mình cho một hội nghị nghiên cứu Coptic tại Rome ngày hôm qua. Nếu chứng thực – chính Gs. King bảo nhiều việc còn cần phải làm – mảnh vụn có thể đặt câu hỏi mới về niềm tin giữa các Kitô hữu tiên khởi về Chúa Giêsu và mối quan hệ của mình với Mary Magdalene. - KAREN KING: Chúng tôi đã có những bản viết khác, đặc biệt là một bản viết được gọi là Phúc Âm về Philip, và, thêm vào đó, Phúc Âm về Mẹ Maria, đã nói về mối quan hệ chặt chẽ này giữa Chúa Giêsu và Mary Magdalene. Và các học giả chưa nhất quán và, tôi phải nói rằng, ngay cả bản thân mình như ông đã biết, trong quá khứ đã từng lập luận rằng, ồ, không, ngôn từ đó chỉ mang tính tâm linh. - JEFFREY BROWN: Tuy nhiên, việc công bố đã gặp một số hoài nghi từ các học giả đồng nghiệp. - STEPHEN EMMEL, Đại học Munster: Có một cái gì đó về đoạn này trong sự xuất hiện của nó và cũng có thể trong ngữ pháp của Coptic đã làm cho tôi một cách nào đó, không hoàn toàn bị thuyết phục. - JEFFREY BROWN: Gs. King và các học giả khác đã từng định thời đại của giấy cói là ở thế kỷ thứ 4, nhưng vẫn có kế hoạch làm thử nghiệm hóa học về nó để tiếp tục xác minh tuổi của nó. Và tham gia với tôi để thảo luận các văn bản là tác giả và nhà báo Ariel Sabar. Ông có một bài dài về những phát hiện trên số ra mắt sắp tới của tạp chí "Smithsonian". Ông tham gia với chúng ta từ Rome và đang trực tuyến. Vâng, đầu tiên tôi muốn hỏi ông về chính mảnh giấy cói. Có rất nhiều - thực sự có rất nhiều điều không rõ về mảnh giấy cói này, chẳng hạn như, ngay cả nó đến từ đâu? Vậy ông có thể cho chúng tôi biết? - ARIEL SABAR "Smithsonian": Vâng, những gì chúng tôi biết là vào mùa hè năm 2010, một nhà sưu tập tư nhân gửi qua email cho giáo sư Karen King tại Đại học Harvard, nói rằng, tôi đã có mảnh giấy cói nhỏ này. Tôi không chắc chắn chính xác nó nói những gì. Tôi có thể gửi cho bà một số hình ảnh để bà xem qua không? Và đại khái bà làm ông ta sửng sờ một chút, nhưng cuối cùng bà xem xét nó và thấy nó là khá hấp dẫn, đại khái vì có cụm từ “bom tấn” giữa mảnh giấy cói này trong dạng ngôn ngữ Ai Cập cổ đại Coptic nói rằng,"Chúa Giêsu nói với họ, 'vợ tôi’." Nhưng đó là một mảnh rất, rất nhỏ. Nếu bạn nhìn vào nó, nó thực sự nhỏ hơn một thẻ ATM. - JEFFREY BROWN: Vì vậy, nếu viết trong thế kỷ thứ tư, tất nhiên đã lâu – có thể quá lâu sau cái chết của Chúa Giêsu. Vì vậy, giới học giả có thể xem xét nó để cho chúng ta biết về ngài và cuộc đời của ngài như là một loại tiểu sử? Hoặc là nhiều hơn nữa – đặt vào bối cảnh, thì đã có hướng suy nghĩ về các cộng đồng Kitô hữu tiên khởi vốn có cái nhìn về Chúa Giêsu như thế nào? - ARIEL SABAR: Vâng, đó là một câu hỏi lớn. Gs. Karen King rất rõ ràng, và bà ấy đã lập lại nhiều lần, bởi vì có một sự cám dỗ để làm tin giật gân nói về một cái gì đó về thực tế cuộc sống của Chúa Giêsu - đó không phải là điều bà tuyên bố. Đơn giản là điều này đã đựơc viết quá muộn để có bất kỳ dấu ấn nào về cuộc đời của Chúa Giêsu Kitô. Điều thú vị về việc này, nếu chúng ta giả định cho thời điểm đó là xác thực, là nó cho chúng ta biết rằng có một nhóm các Kitô hữu trong những năm đầu của Kitô giáo tin rằng Chúa Kitô đã lập gia đình, họ nghĩ rằng có một cái gì đó hệ trọng trong việc miêu tả Chúa Giêsu đã có vợ, và đó là sự nắm bắt lớn hơn của Gs. King. - JEFFREY BROWN: Và tất cả sự kiện tất nhiên phù hợp với rất nhiều giới học thuật hiện đại và các cuộc tranh luận trong giới học thuật về những cộng đồng Kitô hữu tiên khởi và niềm tin của họ, đặc biệt là đối với vai trò của phụ nữ. - ARIEL SABAR: Chắc chắn rồi. Tôi muốn nói là, một trong những điều mà chúng ta đang khám phá ra từ những bản viết này là nó đã không có chỗ trong kinh Tân Ước. Chúng được biết đến có thể như những bản viết thuộc phái Khả Tri - nếu bạn là một tín hữu toàn tòng thì bạn gọi chúng là những phúc âm dị giáo. Tất cả các điều này vẫn dang còn trong vòng tranh cãi. Nhưng một trong những điều chúng ta đã có thể nhìn thấy là những phúc âm mới này lộ ra trong thế kỷ vừa qua cho biết đã có các loại tranh luận ồn ào trong buổi đầu của thần học Ki-tô về tất cả mọi thứ, bao gồm cả hôn nhân và tình dục. Và một trong những câu hỏi đang được tranh luận là, có cần bạn phải sống độc thân là một Kitô hữu tốt? Và biết rằng ít nhất một nhóm Kitô hữu miêu tả Chúa Giêsu như đã kết hôn, ở đây chúng ta có một ví dụ điển hình là giáo chủ của đạo Kitô là người cũng đã có một vợ, và không chỉ là một người vợ, nhưng nếu bạn đọc bản viết này theo lối Gs. King đã đọc thì, một người vợ lại có thể còn là một đệ tử. Vì vậy, theo lối Gs. King đọc, thì rất có thể Mary Magdalene, không chỉ được miêu tả như là một người vợ, mà còn có thể là một đệ tử. Và chắc chắn những câu hỏi về vai trò của phụ nữ trong giáo hội vẫn còn đang được tranh luận ngày nay. Và, bạn đã biết, Giáo hội Công giáo vẫn chỉ mở chức linh mục cho những người đàn ông độc thân. Và do đó, điều này có thể vẫn còn đè nặng trong những cuộc tranh luận. - JEFFREY BROWN: Vâng, đến mức độ mà các chủ đề này vẫn còn rất nhạy cảm, vậy đã có phản ứng nào hoặc phản ứng chính thức từ giáo hội? Ông đang có mặt ở Rome, có ai từ Giáo Hội Công Giáo La Mã hoặc từ các học giả khác, tôi không rõ - có thể giúp chúng ta nhìn thấy những điều ‘bật mí’ này có thể sẽ đi về đâu? - ARIEL SABAR: Có. Chắc chắn, một trong những điều mỉa mai và một trong những điều mà báo chí La Mã và Ý nêu ra ngày hôm nay, như tôi đã theo Gs. King tại cuộc hội nghị, như bạn biết, bạn đã chọn để thông báo điều này trực tiếp đến Vatican từ bên kia đường. Học viện nơi hội nghị đã được tổ chức đúng nghĩa là cách Đại Thánh Đường Thánh Phêrô một lòng đường. Và, tất nhiên, đó chỉ là một vấn đề của hoàn cảnh. Sự xuất hiện ở đó là, bạn biết, có một tuyên bố được đưa ra về cái gì đó là rất, rất tâm huyết với Giáo Hội Công Giáo, dính líu đến đời sống độc thân của Chúa Giêsu. Và thực ra, hôm nay, tôi nhận biết rằng Vatican đã ban hành một tuyên bố chính thức cho một tổ chức tin tức nói rằng điều này không thay đổi gì cả. Rõ ràng, truyền thống lâu đời cho rằng Chúa Giêsu đã sống độc thân, và chỉ vì một vị giáo sư quyết định nói rằng có một tài liệu còn nghi vấn có ý miêu tả một Chúa Giêsu đã có vợ không thay đổi điều gì đối với chúng tôi. Vì vậy, tôi nghĩ rằng phản ứng sẽ rất khác nhau cho các tín hữu và cho các học giả. Có một câu hỏi về lịch sử, nhưng cũng có một câu hỏi về đức tin. Và chính xác làm thế nào những điều đó hòa giải được vẫn còn chờ xem. - JEFFREY BROWN: Và, rốt lại những gì xảy ra tiếp theo, đặc biệt là mảnh giấy cói? Quá trình xác thực này vẫn còn tiếp tục, phải không? - ARIEL SABAR: Chắc chắn rồi. Ý tôi là, như Gs. King nói hôm nay, bà cho biết, thông báo của tôi là lời mở đầu về điều này, chứ không phải là lời cuối. Và tôi nghĩ rằng một số người sẽ chỉ trích quyết định của bà khi công bố điều này trước khi tất cả các chữ i có dấy chấm và chữ t có dấu gạch. Một cách khác để nhìn vào việc này là bà ấy đã được đám đông hổ trợ. Bà đã có hai học giả rất, rất lớn, các chuyên gia trong các giấy cói và các chuyên gia trong các ngôn ngữ Coptic, đã bảo mảnh giấy cói này là xác đáng, và không giống như đồ giả mạo. Tuy nhiên, các xét nghiệm khác vẫn được tiến hành, bao gồm một phân tích của mực trên giấy cói, sẽ cho chúng ta biết thành phần hóa học của nó là tương thích với các loại mực từ thời cổ đại. Vì vậy, tôi nghĩ rằng những gì bà ấy làm ở đây, trong một cách nào đó là thuộc loại can đảm. Bà ấy nói rằng, đây là những gì tôi nghĩ, đây là những gì các chuyên gia của tôi cho tôi biết, nhưng bây giờ bạn có một cái nhìn. Và một trong những điều mà bà ấy làm là - là - và rằng Harvard đang làm là cho phép các học giả uy tín khác đến tự mình xem xét điều này và quyết định xem nó có đáng bàn đến hay không. Và tôi nghĩ rằng quá trình đó đang được tiếp tục. Khi tôi trở lại hội nghị ngày hôm nay và đã nói chuyện với một số đồng nghiệp của bà, một số đã rất nhiệt tình: Điều này thật thú vị. Điều này sẽ mở ra một luồng học thuật hoàn toàn mới. Những người khác đã có một số câu hỏi rất nghiêm túc không chỉ về tính xác thực của nó, mà còn về lối chữ viết tay, có thể thực sự định được niên đại vào thế kỷ thứ tư hay không. Và câu hỏi khác là liệu điều này thực sự là một phần của phúc âm. Đó là một mảnh nhỏ. Ai mà biết nó đến từ đâu. Thật khó để nói chính xác có phải nó đến từ một cuộn cổ thư, có nghĩa là của một cuốn sách, hoặc đơn giản nó chỉ là một phế liệu, một người nào đó sáng tác bản viết tại một thời điểm 1.600 năm trước. Và nào ai biết nó có được nhiều người đọc hay không. Vì vậy, có rất nhiều câu hỏi chưa được trả lời. Nhưng những gì chúng ta biết bây giờ là nó là một tuyên bố đầy gợi hứng và có khả năng đòi hỏi nhiều năm nghiên cứu và điều tra. - JEFFREY BROWN: Tốt rồi, Ariel Sabar tại Rome, cảm ơn ông rất nhiều. - ARIEL SABAR: Cảm ơn bạn rất nhiều vì đã mời tôi. MARGARET WARNER: Qua phần của Jeff, bạn đã thấy trích đoạn từ một phim tài liệu kéo dài một giờ nói về câu chuyện giấy cói. Nó sễ được trình chiếu trên Kênh Smithsonian ngày 30 tháng 9 lúc 8:00 p.m. theo Múi giờ phía Đông và Thái Bình Dương.
Tham khảo thêm: ► New York Times - September 18, 2012 “Jesus said to them, ‘My wife ...’ ” https://www.nytimes.com/2012/09/19/us/historian-says-piece-of-papyrus-refers-to-jesus-wife.html?_r=1&pagewanted=all ► The Boston Globe - 09/18/2012 2:37 PM Harvard professor identifies scrap of papyrus suggesting some early Christians believed Jesus was married https://www.boston.com/metrodesk/2012/09/18/harvard-professor-identifies-scrap-papyrus-suggesting-some-early-christians-believed-jesus-was-married/dZJ1sIJCay8b8cra30wfQK/story.html ► Harvard Magazine - September-October 2012 A New Gospel Revealed The Gospel of Jesus’s Wife https://harvardmagazine.com/2012/09/new-gospel
Dê Hô Va chuyển ngữ từ bản tin: Ancient Papyrus Suggests Some Early Christians Thought Jesus Was Married PBS-NewsHours Sept. 20, 2012 SUMMARY A Coptic text by early Christians on a fragment of ancient papyrus has been revealed, which makes reference to Jesus having a wife. Jeffrey Brown talks to Smithsonian Magazine's Ariel Sabar for more on whether this is a biographical statement on Jesus or a commentary on some early Christians' beliefs on Jesus' marital status.
Transcript
- MARGARET WARNER: Finally tonight, A new piece of a possibly very old text is raising questions about whether Jesus was married. Jeffrey Brown recorded this story yesterday. - JEFFREY BROWN: On this scrap of papyrus no bigger than a credit card are words sure to ignite new debate among Christians the world over. - KAREN KING, Harvard University: So, Jesus said to them -- that would be his disciples -- "my wife." This is, of course, the most remarkable thing about our papyrus. It is the only extant piece of early Christian literature where Jesus talks about having a wife.
- JEFFREY BROWN: Karen King is a Harvard professor who's translated and studied the text, written in Coptic, an Egyptian language, and presented her findings to a Coptic studies conference in Rome yesterday. If authenticated -- and King herself said more work needs to be done -- the fragment could raise new questions about beliefs among early Christians about Jesus and his relationship with Mary Magdalene. - KAREN KING: We have had these other texts, especially a text called the Gospel of Philip, and, in addition to that, the Gospel of Mary, that have talked about this close relationship between Jesus and Mary Magdalene. And yet scholars have consistently -- and, I must say, myself included you know, in the past -- have argued that, oh, no, that language is all spiritual. - JEFFREY BROWN: Still, the announcement met with some skepticism from fellow scholars. - STEPHEN EMMEL, University of Munster: There is something about this fragment in its appearance and also in the grammar of the Coptic that strikes me as being not completely convincing somehow. - JEFFREY BROWN: King and other scholars have dated the papyrus to the 4th century, but still plan to chemically test it to further verify its age. And joining me to discuss the text is author and journalist Ariel Sabar. He has a long piece on the finding is an upcoming issue of "Smithsonian" magazine. It's currently online. He joins us from Rome. Well, first I want to ask you about the fragment itself. There's a lot -- there's really a lot that isn't known about this papyrus fragment, right, such as even where it came from? So what can you tell us? - ARIEL SABAR, "Smithsonian": Well, what we know is that back in the summer of 2010, a private collector emailed professor Karen King at Harvard, saying, I have got this small papyrus fragment. I'm not sure exactly what it says. Can I send you some photographs for you to take a look at? And she sort of blows him off for a little while, but eventually she does take a look at it and is quite intrigued, because there's this sort of bombshell phrase in the middle of the papyrus in the ancient Egyptian language of Coptic that says, "Jesus said to them, 'my wife.'" But it's a very, very small fragment. If you look at it, it's actually smaller than an ATM card. - JEFFREY BROWN: So if written in the fourth century, of course long -- that would be still long after the death of Jesus. So are scholars looking at this as possibly telling us about him and his life as a sort of biography? Or is it more -- just for context, is it more thinking about how the early Christian communities thought about Jesus? - ARIEL SABAR: Yes, that's a great question. Karen King is very explicit, and she's said over and over again, because there is sort of a temptation to sort of sensationalize this as sort of saying something about the real-life Jesus -- that's not the claim she is making. This was simply written too late to have any bearing on the life of Jesus Christ.
What is interesting about this, if we assume for the moment that it is authentic, is that it tells us that there were a group of Christians in the early years of Christianity who believed Christ was married, who thought that there was something important about portraying Jesus as married, and that's sort of the bigger takeaway for Professor King. - JEFFREY BROWN: And all of that of course fits into a lot of modern-day scholarship and debates within the scholarship about those early Christian communities and their beliefs, particularly vis-a-vis the role of women. - ARIEL SABAR: Absolutely. I mean, one of the things that we're discovering from all of these kind of -- these texts that didn't make it into the canonical New Testament. They're known either as Gnostic texts -- if you're a true believer, you call them heretical gospels. All of these terms are in dispute.
But one of the things we have been able to see as these new gospels have come to light over the last century is that there were these kind of raucous debates in early Christianity over all kinds of things, including marriage and sexuality. And one of the questions being debated is, did you have to be celibate to be a good Christian? And in knowing that at least one group of Christians portrayed Jesus as married, here we have an example of sort of the leading figure of Christianity who himself has a wife, and not only a wife, but if you read this text the way Professor King does, a wife who is able to actually be a disciple.
So you have sort of a woman, and in King's reading, very possibly Mary Magdalene, who is not only portrayed as a wife, but also someone who's able to be a disciple. And certainly the question of women's role in the church is one that's still being debated today. And, you know, the Catholic Church still only opens the priesthood to celibate men. And so this could have some bearing on those debates.
- JEFFREY BROWN: Well, to the extent that these subjects are still very sensitive, has there been an official reaction or reaction from the church? You're there in Rome, from the Roman Catholic Church or from other scholars that might, I don't know -- help us see where this might be going in terms of what it does open up? - ARIEL SABAR: Yes. Certainly, one of the ironic things and one of the things that the Roman and Italian press raised today, as I was following Professor King around at the conference, was, you know, you chose to announce this directly across the street from the Vatican. The institute where the conference was held was literally across the street from St. Peter's Basilica. And, of course, that's just sort of a matter of circumstance. But the appearance there is that, you know, there's a claim being made about something that's held very, very dear to the Catholic Church, this motion of Jesus' celibacy. And, in fact, today, I noticed that the Vatican did issue an official statement to one news organization saying that this changes nothing. There's clear, long tradition stating that Jesus was celibate, and just because one professor decides to say that there's a questionable document purporting to portray a married Jesus changes nothing for us. So, I think the reaction will be very, very different for believers and for scholars. There's a question of history, but there's also a question of faith. And how precisely those things are reconciled is -- remains to be seen. - JEFFREY BROWN: And, finally, so what does happen next, particularly to the fragment itself? This authentication process continues, right? - ARIEL SABAR: Absolutely. I mean, as Professor King said today, she said, my announcement is the first word on this, not the last word. And I think some people will be critical of her decision to sort of publicize this before all the I's have been dotted and the T's crossed. Another way to look at is that she's in a way kind of crowd-sourcing this. She already has two very, very big scholars, experts in papyrus and experts in the Coptic language, who have said this is legitimate, this doesn't look like a forgery. But there are other tests that remain to be conducted, including an analysis of the ink on the papyrus, which will tell us whether its chemical composition is compatible with inks from antiquity. So I think what she's doing here, in a way, it's kind of courageous. She is saying, here's what I think, here's what my experts tell me, but now you have a look. And one of the things that she's doing is -- is -- and that Harvard is doing is permitting other accredited scholars to come and have a look at this thing for themselves and decide whether this meets the smell test, if you will. And I think that that process is very much continuing. When I went back to the conference today and spoke to some of her colleagues, some were very enthusiastic: This is exciting. This will open a whole new vein of scholarship.
Others had some very serious questions about not only its authenticity, but also about the handwriting, whether it could truly be dated to the fourth century. And another question is whether this was actually part of a gospel. It's a tiny fragment. Who knows where it came from. It's hard to say precisely whether it came out of a codex, which means sort of a book, or whether it's quite simply just a scrap, someone doing creative writing at some point 1,600 years ago. And who knows how widely read it might have been. So there are a lot of unanswered questions. But what we do know for now is that it's a very provocative announcement and one that is likely to invite years of research and inquiry. - JEFFREY BROWN: All right, Ariel Sabar in Rome, thanks so much. - ARIEL SABAR: Thank you so much for having me. - MARGARET WARNER: In Jeff's piece, you saw excerpts from an hour-long documentary examining the story of the papyrus. That premieres on The Smithsonian Channel September 30 at 8:00 p.m. Eastern and Pacific time.
_________________ Các bài của Dê Hô Va _________________
Các bài cùng tác giả
▪ Giám Mục Raymond Lahey Ra Hầu Tòa Ottawa - Dê Hô Va | ||
|
Trang Tôn Giáo |
Lầu Năm Góc thông báo các cuộc tấn công của Mỹ vào Iran được đặt tên là "Chiến dịch cơn thịnh nộ sử thi" (Operation Epic Fury), trong khi Israel gọi là Tiếng gầm của sư tử (Operation Lion's Roar).
và triều thiên còn nguyên vẹn. Công trình này thuộc Khu Phức hợp Du lịch Tôn giáo Đức Mẹ Fatima của thành phố. Theo thông tin ban đầu, ngọn lửa có thể xuất phát từ sự cố chập điện trong quá trình hàn lắp.
Bính Ngọ (1966): Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi quân và dân cả nước quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược và phong trào "Năm xung phong".