●   Bản rời    

Dạy sử dưới thời Diệm (Nguyễn Hiến Lê)

Dạy sử dưới thời Diệm

Nguyễn Hiến Lê

https://sachhiem.net/LICHSU/N/NgHienLe.php

06 tháng 6, 2009


Nguyễn Hiến Lê
(1912 – 1984)

….Điều may thứ nhì là một cơ hội tốt để tôi thực hiện một điểm trong chương trình mở mang kiến thức thanh niên. Từ mấy năm trước tôi đã mua được mấy cuốn Histoire Universelle của Wells, Histoire de l’Humanité của H. Van Loon đọc rất hấp dẫn, tôi tính sẽ dịch hoặc tóm tắt. Đầu niên khóa 1954-1955, trong chương trình Trung học Đệ nhất cấp có thêm môn Lịch sử Thế giới dạy trong bốn năm. Ông Thiên Giang lúc đó dạy Sử các lớp đệ Lục đệ Ngũ. Tôi bàn với ông soạn chung bộ Sử Thế giới càng sớm càng tốt cho học sinh có sách học, khỏi phải chép “cua” (cours). Ông đồng ý. Chúng tôi phân công: tôi viết cuốn đầu và cuốn cuối cho lớp đệ Thất và đệ Tứ, ông viết hai cuốn giữa cho lớp đệ Lục và đệ Ngũ. Chúng tôi bỏ hết công việc khác, viết trong 6 tháng xong. Tôi bỏ vốn ra in. Năm 1955, in xong trước kì tựu trường tháng chin. Bộ đó khá chạy, sau tôi nhường cho nhà Khai Trí tái bản.

Một chuyện đáng ghi là vì bộ đó mà năm 1956 bị một độc giả ở Cần Thơ mạt sát là “đầu óc đầy rác rưởi” chỉ vì chúng tôi nhắc qua đến thuyết của Darwin về nguồn gốc loài người. Chẳng cần nói ai cũng biết độc giả đó là một tín đồ Công giáo.

Sau, một Linh mục ở Trung yêu cầu Bộ Giáo dục cấm bán và tịch thu hết bộ đó vì trong cuốn II viết về thời Trung cổ tôi có nói đến sự bê bối của một vài Giáo hoàng. Bộ phái một viên bí thư có bằng cấp cử nhân tiếp xúc với tôi. Ông nầy nhã nhặn khen tôi viết sử có nhiệt tâm cho nên đọc hấp dẫn như đọc bộ sử Pháp của Michelet, rối nhận rằng sách của tôi được Bộ Thông tin cho phép in lại nạp bản rồi thì không có lí gì tịch thu cấm bán được, chỉ có thể ra thông cáo cho các trường đừng dùng thôi; cho nên ông ta chỉ yêu cầu tôi bôi đen vài hàng trên hai bản để ông ta đem về nạp Bộ, và Bộ sẽ trả lời Linh mục nào đó, còn bán thì tôi cứ bán, không ngại gì cả. Tôi chiều lòng ông ta. Ông ta lại hỏi lớp mẫu giáo của tôi đã được phép của Bộ chưa. Tôi đáp: Đơn nạp cả năm rồi, giấy tờ đủ cả, tôi đã nhắc Sở giáo dục thành phố mà người ta cứ làm thinh, không cho phép mà cũng không cấm. Ông ta chỉ gật đầu.

Hồi đó, bộ Lịch sử Thế giới của tôi chỉ còn một số ít. Tôi hỏi các nhà phát hành, được biết có lệnh cấm ngoài Trung dùng nó, trong Nam thì không. Chỉ ít tháng sau bộ đó bán hết, tôi không tái bản. [NĐD mới cầm quyền mấy năm mà] Công giáo thời đó lên chân như vậy. Nghe nói một ông tỉnh trưởng miền Tây không dám cho Hội Phật giáo cất chùa trong thị xã và bảo: “Công giáo cất nhà thờ, bây giờ Phật giáo cũng xin cất chùa, bộ các ngươi muốn kình với Công giáo hả ?

Một hôm, bà láng giềng của tôi cho hay: “Ít lâu nay tôi thấy ngày nào cũng có một hai người ngồi ở quán cà phê bên kia đường nhìn về phía nhà thầy và nhà tôi như rình cái gì. Hôm qua một người vào nhà hỏi tôi: ‘Ông Lê ở nhà bên lúc nầy đi đâu mà không thấy ?’ Tôi đáp: ‘Ông ấy đau nằm ở trong phóng chứ đi đâu. Thầy cứ vô mà hỏi’. Rồi họ bỏ đi”.

Vậy là mật vụ rình tôi mà tôi không biết. Vì tôi là công chức thời Pháp mà tản cư lâu quá, về lại không hợp tác với chính phủ Diệm, hay vì bộ Lịch sử Thế giới mà họ theo dõi như vậy ? Có lẽ vì cả hai.

Hơn một chục năm sau, một giáo sư ở Huế vô thăm tôi, hỏi: “Tại sao hồi đó ông không làm đơn trình bày rằng ông đã dùng sách nào để viết về các Giáo hoàng thời Trung cổ rồi xin cho bộ sử của ông được dùng trong các trường ?”. Tôi đáp: “Không khi nào tôi làm việc xin xỏ đó”. Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, giáo sư đó lại thăm tôi nữa, và bảo: “Tôi phục tư cách của ông từ thời đó” …

 

Nguyễn Hiến Lê

Đời Viết Văn Của Tôi - Hồi Ký (trang 99 đến 101)

Văn Nghệ xuất bản 1986

[Tựa đề trích đoạn của giaodiemonline.com]

 

Trang Lịch Sử




Đó đây


2026-01-15 - Tổng thống Mỹ ca ngợi lãnh đạo lâm thời Venezuela "tuyệt vời" - "Chúng tôi vừa có cuộc nói chuyện rất tốt, bà ấy là người tuyệt vời", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với phóng viên tại Nhà Trắng ngày 14/1 khi thông báo về cuộc điện đàm với Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez. Đây dường như là lần đầu tiên lãnh đạo Mỹ và Venezuela đối thoại trực tiếp sau vụ Washington tiến hành chiến dịch tập kích,

2026-01-14 - Ông Vương Tấn Việt, trụ trì chùa Phật Quang kiện đòi hơn 71.000 m2 đất - (NLĐO)- Ký vào biên bản bàn giao đất cho các tăng ni chùa Phật Quang nhưng sau đó cho rằng bị ép buộc nên ông Vương Tấn Việt đã khởi kiện ra tòa để đòi lại! (Chùa Phật Quang do ông Thích Chân Quang làm trụ trì có 35 công trình xây dựng không phép) Theo trình bày của nguyên đơn, việc ký kết này diễn ra trong bối cảnh bị ép buộc; đồng thời các bị đơn đã lấy đi 4 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) đứng tên ông Việt....

2026-01-13 - Đức Trinh Nữ Maria KHÔNG phải là Đấng Đồng Cứu Chuộc! Giáo hoàng Leo và Tòa thánh Vatican vừa vạch ra một ranh giới r -

2026-01-11 - TPHCM: Tranh chấp tài sản chung, "bỏ quên" vai trò cộng đồng! - TP Hồ Chí Minh vừa xét xử phúc thẩm vụ “tranh chấp đòi lại tài sản là quyền sử dụng đất” giữa ông Vương Tấn Việt và một số bị đơn tại xã Châu Pha, TP HCM, đã khép lại bằng phán quyết buộc giao trả 71.763m² đất cho nguyên đơn. Một trong những điểm gây tranh cãi gay gắt nhất trong vụ án tranh chấp gần 72.000m² là: mảnh đất đó thực sự là tài sản cá nhân hay tài sản hình thành từ sinh hoạt tôn giáo, công sức cộng đồng? Văn bản số 290/TB.CAT(PV24) ngày 08/11/2010 của Công an tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ) từng xác định: “Số tài sản mà nhóm tu sĩ mang đi là tài sản chung của chùa do bá tánh đóng góp… các tu sĩ đều là thành viên của chùa…”

2026-01-09 - Đưa tác phẩm "Nỗi Buồn Chiến Tranh" ra khỏi danh sách bình chọn 50 tác phẩm văn học, - Ngày 07/01/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhận được Thư của nhà văn Bảo Ninh. Bộ đã giao cho các đơn vị chức năng của Bộ gặp gỡ, trao đổi, lắng nghe ý kiến của nhà văn Bảo Ninh

2026-01-07 - Nội dung bạn đang xem đến từ website gdptangiang.vn - Thật bất ngờ, người này nói Phật giáo Việt Nam (PGVN) có năm ưu điểm căn bản mà đạo Thiên Chúa ở Việt Nam không có được. 1 Ưu điểm thứ nhất: độc lập, thuần túy, tự lập, ngay thẳng 2 Ưu điểm thứ hai: tu sĩ PGVN sống đạo đức 3 Ưu điểm thứ ba: PGVN không bị thế lực bên ngoài chi phối 4 Ưu điểm thứ tư: PGVN không cấu kết với ngoại bang để làm tổn hại đất nước và nhân dân mình 5 Ưu điểm thứ năm: PGVN không có chủ trương "đặt thần quyền lên trên thế quyền".

2026-01-07 - THÍCH CHÂN QUANG - TỪ VINH QUANG ĐẾN SỤP ĐỔ - TỨ ĐẠI MA TĂNG -

2026-01-06 - THÍCH CHÂN QUANG - TỪ VINH QUANG ĐẾN SỤP ĐỔ - TỨ ĐẠI MA TĂNG -

2026-01-06 - Chỉ có các "cá nhân" thuộc Thiên Chúa Giáo La mã ủng hộ việc Mỹ làm ở Venezuela! -

2026-01-04 - Náo loạn ACL Bolsa! Thanh niên da trắng mang Cờ Đỏ Sao 🌟 Vàng thách thức. Quân Cảnh Bolsa ngủ gục !? -



▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 >>>




Thư, ý kiến ngắn
● 2026-01-12 - Tranh luận với tín đồ Thiên Chúa giáo về nguồn gốc loài người - Hiền Trần -

● 2026-01-12 - Đoàn nhà sư Phật giáo đi bộ vì hòa bình - Một nhóm tín đồ Tin Lành Hội Thánh Baptist cầm loa, hét lớn chỉ tr - Hien Tran -

● 2026-01-12 - Kinh Matthew Che Đậy Sự Lăng Loàn Của Mary? - Hiền Trần -

● 2026-01-11 - TPHCM: Bản án phúc thẩm "bỏ quên" vai trò cộng đồng trong vụ tranh chấp tài sản chung, - Nhóm PV -

● 2026-01-10 - Khám phá: Một phần văn hóa truyền thống Việt Nam tại Hoa Kỳ. - Lê Hoàng -

● 2026-01-10 - Năm nay, Việt Nam xếp thứ 4 trên bản đồ thể thao trí tuệ thế giới. - Lê Mạnh Đông -

● 2026-01-09 - Điều mâu thuẫn trong quan niệm "giáo dục khai phóng" - Lý Thái Xuân -

● 2026-01-08 - CHÁU DỎM - Trùm xã hội ...vàng khè. - Nguyễn Minh Chí -

● 2026-01-07 - Linh mục không chịu "đạo ai nấy giữ" đâu nhé - "Gương sáng" của TCG là gì??? - Chien Dang -

● 2026-01-07 - Bộ Giáo Dục Và Đào Tạo Có Dấu Hiệu Vi Phạm Pháp Luật - Nhân Dân Cần Một Lời Xin Lỗi - Nguyễn Trọng Nghĩa is in Cao Lãnh, Vietnam -

● 2026-01-07 - IRELAND- Khám phá gần 800 hài cốt trong bể phốt tại nhà hộ sinh do nhà thờ quản lý - Hữu Long Nam -

● 2026-01-05 - Tại Sao Tôi TỪ BỎ Cơ Đốc Giáo? Hành Trình Rời Bỏ Đức Tin Sau 10 Năm - kênh Thế Giới Cổ Đại -

● 2026-01-05 - Sách Giáo Khoa - Bộ Giáo Dục - và Cộng Đồng - SH sưu tập -

● 2026-01-03 - Tiểu Sử của LM Phêrô Nguyễn Văn Tường - Người từng bị Giáo hội Dứt Phép Thông Công - Đức Mẹ La Vang - Our Lady of Lavang -

● 2025-12-27 - Công an xã Thạch Xuân (Hà Tĩnh) đảm bảo An ninh Trật tự đêm Giáng sinh - Công an xã Thạch Xuân, tỉnh Hà Tĩnh -

● 2025-12-27 - Ngỡ ngàng đến nhà thờ Việt Nam ở Kansas, Mỹ đêm NOEL. - FB Phạm Gia Hào Bội Hào -

● 2025-12-25 - Ngôn ngữ của Giáo hội La mã đúng là ... La ... Mã!! - Lê Thị Kim Hoa -

● 2025-12-16 - Câu Chuyện Ba Vua (đến viếng ... Chúa hài đồng) - Minh Anh Nguyễn -

● 2025-12-16 - Tại sao CGLM phải chọn ngày tháng khác để mừng Noel.? - Lý Thái Xuân -

● 2025-12-08 - Thánh Lễ Tưởng Niệm nạn nhân của nạn đói Holodomor 1932–1933 ở Ukraine do TGM Marek Zalewski, Đại diện thường t - Đại sứ quán Ukraine tại Việt Nam -


▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 >>>