Hà Nội đang vào thu. Cho dù cái nắng cuối hè còn đeo bám nhưng mặt hồ Trúc Bạch đã bảng lảng sương khói về chiều. Bên ven hồ, người ta thanh thản ngồi uống nước, đọc báo, tán gẫu... Trong chiến tranh, hồ Trúc Bạch từng được biết là nơi bắt giặc lái Mỹ, nhưng không phải người dân nào cũng biết, thiếu tá không quân Mỹ John McCain lúc đó- ứng cử viên tổng thống Mỹ hiện nay- lần đầu tiên lái máy bay A4 tấn công Hà Nội đã bị bắn hạ và rơi xuống chính cái hồ thơ mộng này...

Hồi ức của 2 nhân chứng                         

Đó là  buổi sáng ngày 26.10.1967

Ông Lê Trần Lụa, 61 tuổi, cựu cư dân phố Trúc Bạch, hiện đang ngụ tại Hào Nam, Hà Nội- một trong những người tham gia bắt giặc lái John McCain - nhớ lại: “ Hôm đó là một buổi sáng nắng nhẹ. Tôi đi làm về từ nhà máy giấy Trúc Bạch. Vừa ăn cơm xong đã nghe còi báo động vang thành phố, tôi vội xuống hầm trú ẩn. Lát sau, nghe tiếng pháo cao xạ bắn vang trời, nhất là phía Nhà máy Điện Yên Phụ. 

Tôi ngó ra ngoài, trên trời, dày đặc pháo, đạn của ta bắn lên. Rồi một chiếc máy bay bốc cháy lao về hướng làng hoa Ngọc Hà.  Một chiếc dù bung ra, rất gần mặt đất. Đoán chắc dù sẽ rơi xuống hồ nên tôi rút vội một con dao góc bếp. Bác Ổn (nay đã mất) ở gần đấy cũng mau chóng cùng tôi chạy ra hồ. Viên phi công Mỹ rơi xuống hồ, cách bờ chừng 20-30m.

Tôi và ông Ổn cùng bơi ra. Là người đầu tiên tiếp cận viên phi công, tôi một tay túm tóc, một tay ghì cổ viên phi công vào cái bương. Đề phòng viên phi công chống cự, tôi hô to “Hô lê manh” (Giơ tay lên). 

Lúc này nhiều người cũng đã bơi đến, giúp chúng tôi đưa phi công vào bờ. Tôi để ý xung quanh chỗ viên phi công rơi, có nhiều hóa chất vàng vàng mà về sau tôi được biết là chất dùng để kêu gọi sự giúp đỡ của đồng bọn .

Trên trời, có một chiếc máy bay bay gần hồ vẻ như muốn cứu đồng đội, nhưng chừng được hai vòng cũng phải rút ngay vì lưới đạn của ta bắn lên rất dữ. Sau khi lên bờ, viên phi công được đưa ngay đến trạm y tế gần đó sơ cứu”.

Bà Nguyễn Thị Thanh, 81 tuổi, nguyên cán bộ y tế quận Ba Đình, hiện đang ngụ ở phố Thụy Khê nhớ lại : “Hôm đó tôi đang trực tại 180 Quán Thánh. Hơn 10h có còi báo động, tôi xuống hầm.

Nửa tiếng sau, tôi nghe tiếng dân reo hò “Có phi công rơi xuống hồ”, nhưng tôi không dám thò ra vì phải chuẩn bị lo công việc của mình. Một lúc sau, đoàn người rất đông có cả công an, bộ đội, dân quân tự vệ khiêng một thanh niên trắng trẻo, đẹp trai, thoạt tiên tôi cứ ngỡ tưởng là người Việt mình! Anh ta mềm oặt người và xanh lả, chân tay không cử động được, mắt nhắm nghiền. Không biết là anh ta có sống được không nhưng tôi trông thấy nguy hiểm lắm rồi.

Với nhiệm vụ của mình, tôi kiểm tra mạch và cho anh ta uống ngay 3 thìa nước cấp cứu. Thấy anh ta cũng nhấp môi uống. Còn hai cái nẹp, tôi nẹp tay phải và chân trái của anh ta để đỡ đau. Lúc đó tôi không biết anh ta là John McCain đâu. Tôi chỉ làm đúng với trách nhiệm và lương tâm nghề nghiệp như Cụ Hồ đã dạy “Lương y như từ mẫu”. Sau đó, viên phi công được chuyển ngay lên bệnh viện tuyến trên.

Các bác sĩ quân y điều trị vết thương cho phi công John McCain. Ảnh: Tư liệu