Đã Quá Nhiều Nhân Nhượng Khi Hình Ảnh Tăng, Ni Bị Xúc Phạm Quá Nhiều

Dương Kinh Thành

https://sachhiem.net/VANHOC/DKTH/DgKinhThanh_xh10.php

21-Nov-2020

Những sự việc xảy ra gần đây  đối với Phật giáo, dường như dưới nhãn quan một số kẻ xấu, Phật giáo là một bức tường rêu phong cổ kính và bị  vây quanh bít lối, để cho các  loài dây dại mặc sức leo, bám  vô lối  như kiểu “dậu đổ bìm leo” như ông bà  ta xưa từng  ví von ?

Khi viết những dòng này thì trên mạng bán lẻ online đã thông báo “Ngưng Bán" khi gõ thử  để mua  quyển truyện tranh  “Ngao Sò Ốc Hến” (ảnh 1). 

Với chúng tôi việc này không quan trọng lắm vì những gì muốn nói đều đã được nhiều vị  cao kiến trình bày đầy đủ, bên cạnh đó tài liệu về câu chuyện  này  với chúng tôi không khó  để tìm cũng như  đã sở hữu từ lâu. Có chăng là qua đó, muốn thấy thiện chí cầu thị, biết lắng nghe của nhà xuất bản, các vị Biên Tập, họa sĩ liên quan  đang ở cấp độ nào trước  những phản ứng của đông đảo chư Tăng Ni và Phật tử cả nước. Cụ thể đó là Nhà Xuất Bản Mỹ Thuật,  các họa sĩ và tác giả Minh Châu, Đặng Hồng Quân và Hoàng Khắc Nguyên. Về mặt  luật pháp cũng như các quy định  xuất bản, hẳn  quý vị này đã  thừa hiểu rõ hơn chúng tôi rất nhiều. Vì vậy, bài viết ngắn ngủi này chỉ xin tập trung vào câu chuyện “Ngao Sò Ốc Hến” mà trong đó có một chi tiết về nhân vật “Sư Nghiêu" đã khiến  những tư tưởng  chống phá Phật giáo nhanh nhẩu chộp lấy để vin vào đó phóng  xa, vẽ vời  theo trình độ  hiểu biết lịch sử  nghệ thuật, dân gian hạn hẹp của  mình.

Trước hết, câu chuyện “Ngao Sò Ốc hến” không phải là chuyện cổ tích,  mà đó chỉ là câu chuyện dân gian trong nghệ thuật  tuồng, thuộc thể loại “tuồng đồ” mang chất hài hước  vui vẻ. Loại tuồng sản sinh, sáng tác không phải của nước ngoài  (Hát Bội) của Việt Nam, giống như chuyện Quan Âm Thị Kính  vậy. Câu chuyện xuất phát từ giới bình dân trong chốn dân gian và được chính nơi sản sinh ra nó nuôi giữ cho đến khi phát triển thành tuồng hát kinh điển của nghệ thuật tuồng. “Ngao Sò Ốc hến” còn có tên gọi khác là “Di Tình”, được nhà nghiên cứu Hoàng Châu Ký (1921 – 2008) sưu tầm. Trong  một số vở thể lọai tuồng hài có vở này  từ bản gốc Di Tình của Đoàn Nồng, có tham khảo bản in của nhà xuất bản Đào Tấn ở Sài gòn, đây là bản tương đối  xưa nhất , và có kết hợp từ cách diễn trò của các nghệ nhân đóng vai Lữ Ngao, Mụ Huyện do văn Phước Khôi và Ngô Thị Liễu thủ diễn. Qua bản này (ảnh 2), chúng ta thấy tất cả chín nhân vật , trong đó có thầy Bói Lữ Ngao và Sư Nghiêu.

Thầy bói Lữ Ngao ai cũng biết qua nhưng còn Sư Nghiêu thì có phần lạ, trước hết do nhân vật này xuất hiện rất ít trong kịch bản và không có  một vai trò quan trọng nào trong  vụ án mất đồ của nhà Trùm Sò. Có chăng là đến thăm Thị hến để có lời hỏi thăm về vụ án và bị chính Thị Hến giăng bẩy vào đúng cái đêm cô ta cố tình hẹn hết Quan Huyện Trì, thầy Đề Hầu.v…v… đến để các bà vợ đến đánh ghen! Xem qua kịch bản, chúng ta thấy nhân vật Sư Nghiêu này chỉ xuất hiện trong một lớp 15 (Màn) và cho đến lớp 19 – tức lớp cuối của vở như vừa  nói trên. Ngay cả trong phần “Khảo Dị” (theo bản Khảo Dị của Hoàng Trọng Miêu sưu tầm, NXB Đào tấn ở sài gòn 1967) có 6 lớp   bổ sung dự phòng , cũng không thấy sự xuất hiện của nhân vật Sư Nghiêu.

Như vậy tại sao từ khi nhà nghiên cứu Hoàng Châu Ký nổ lực đưa vở hát này trở lại sân khấu, tiếp tục hồi sinh mà hoàn toàn không hề thấy có nhân vật Sư Nghiêu như văn bản cổ ?

Trước hết, như đã nói, sự xuất hiện của Sư Nghiêu rất thừa thải, không mang một gút thắt mở nào thêm cho đường dây câu chuyện của vở diễn sân khấu, trong khi một thầy bói Lữ Ngao cũng đủ khoanh vùng  mâu chốt  lúc ban đầu, và chỉ cần  như vậy thôi. Vì vậy trong đoạn cuối lúc Thị Hến bày mưu cho các bà vợ đến bắt ghen cũng hoàn toàn không có bóng dáng thầy bói Lữ Ngao. Vậy một Sư Nghiêu liệu có hợp lý gì không ở hoàn cảnh đó và còn có ý nghĩa gì? Một yếu tố nữa, trong bối cảnh xã hội thời bầy giờ, tức đầu thế kỷ 20, làn gió chấn hưng Phật giáo khắp ba kỳ đã tạo được tiếng vang và vị thế đáng kể, góp phần thoát ra rất xa các mưu đồ biến Phật giáo suy tà từ trong ra của các thế lực đen tối, nhất là mưu đồ ngu dân hóa An Nam chúng ta.

Như đã thưa, sau khi  nhà nghiên cứu Hoàng Châu Ký sưu tầm và đưa vở “Ngao Sò Ốc Hến” trở lại sân khấu với  bàn tay biên tập, chỉnh lý  tài tình , có tâm  với nghề; vở diễn đã thu hút  quần chúng  rất đáng kể , dù đất nước khi ấy còn chiến tranh, Miền Bắc  vẫn đang chắt chiu từng hạt gạo cũ khoai trong cuộc sống. Do đó vào cuối năm 1958, xưởng phim truyện Hà Nội đã tổ chức ghi hình, sản xuất phim đen trắng vở diễn này với sự góp mặt của các nghệ sĩ gốc Quảng Nam và Bình Định qua loại hình nghệ thuật tuồng của đoàn tuồng Liên Khu 5. Với bàn tay hai đạo diễn Bắc Xuyên và Trúc Lâm (ảnh 3). Sau năm 1975  người viết có nghe nhiều anh chị kể lại phim này những năm sau đó được tổ chức chiếu khắp nơi  trong các chiến trường Miền Nam.

Đầu thập niên 1980, Đoàn cải lương Sai gòn 1 đã công diễn vở “Ngao Sò Ốc hến” của NSND Năm Châu (Nguyễn Thành Châu) (1906 – 1977) đây là kịch bản ông chuyển thể và giữ nguyên  nội dung từ kịch bản  trên và có biến cải vai Phù Thủy thành Cô Bóng Năm cho phù hợp văn hóa Miền Nam. Còn lại tất cả tác giả Nguyễn Thành Châu vẫn trung thành với  đường dậy câu chuyện của bộ phim vừa kể. Cố NSUT Trường Xuân rất thành công trong vai Thầy Bói Ngao (ảnh 4) cặp đôi vợ chồng NSUT Thanh Điền-Thanh kim Huệ cũng  gây được dấu ấn trong hai vai đinh của vở là Huyện Trìa và Thị Hến với sự sáng tạo riêng của tài nghệ biểu diễn của mình (ảnh 5). Đặc biệt nói về độ sáng tạo phải nhắc đến cố NSUT Giang Châu (1952 – 2019) quá xuất sắc trong vai Trùm Sò (ảnh 6). Và như là tất yếu, vở “Ngao sò Ốc hến” mọi người biết đến chỉ có ngần ấy nhân vật, không hề có bóng dáng “Thầy Sải Nghiêu”.

NSUT Trường Xuân vai Thầy Bói Ngao - ảnh 4

NSUT Thanh Điền-Thanh kim Huệ, vai Huyện Trìa và Thị Hến - ảnh 5

NSUT Giang Châu vai Trùm Sò - ảnh 6

Nếu NXB Mỹ Thuật và  các tác giả, họa sĩ truyện tranh cùng tên,  lý luận  là vẫn “trung thành” với kịch bản cổ xưa như  đã nêu phần trên, trước hết nên cho biết sự xuất hiện của “Thầy Sải Nghiêu” ở đây,  ngoài ra còn có dụng ý gì  khi nét vẻ một “thầy sải Nghiêu” y chang  hình dáng một vị Tăng thời hiện đại. Cũng như xin hỏi ngược lại rằng các vị như Đào Tấn, Hòang Châu Ký hay  cố soạn giả Năm Châu soạn  vở này thiếu bóng dáng  ông “thầy sải” của quý vị là vô ích, là thiếu sót thậm chí vô nghĩa chăng ?

Nếu nói về lịch sử thì còn rất nhiều đề tài để các vị viết, vẽ tung hoành, những  đề tài lịch sử ấy của dân tộc  đau thương hay  hân hoan như thế nào chắc chắn  sẽ là kho tàng  bao la cho quý vị khai thác, ngoài Phật giáo chúng tôi. Chỉ e rằng  với tư tưởng  thiên vị, cực đoan như quý vị khó mà tiếp cận hay mở mắt  ra để đọc, để chia ngọt sẽ bùi cùng quê hương đất nước trong những ngày tăm tối  dưới ách  nô lệ thực dân.

Ngày nay, vai trò Phật giáo cũng được gìn giữ và nâng cao thêm hơn nhờ vào tính chân lý bất biến và giá trị lịch sử đối với dân tộc. Một nhà văn, nhà báo hay nhà biên lịch sân khấu nếu có chút tư duy lịch sử cũng dễ dàng nhận ra điều đó, chứ chưa cần đến kiến thức, tư duy Phật học. Họ biết trân quý những giá trị đích thực Phật giáo đem lại cho con người , và suốt chiều dài  lịch sử dân tộc này. Chỉ cần như vậy thôi ngòi bút của họ cũng đủ rộng đường đi đến mục đích mình đang muốn tới. Từ đây mới thấy việc làm của  NXB Mỹ Thuật và các BTV, họa sĩ cố tình   đưa “thầy Sãi Nghiêu” vào  truyện tranh “Ngao Sò Ốc Hến” rất thiển cận và lộ rõ ý đồ , mục đích xuyên tạc  hình ảnh Tăng Ni của Phật giáo.

Dương Kinh Thành

Nguồn: tác giả gửi

_________

PHỤ LỤC

1. Tại sao "Lời xin lỗi" của báo Tuổi Trẻ không được cộng đồng Phật giáo chấp nhận?

https://www.youtube.com/watch?v=nIwvQr0xumE

2. Truyện tranh cải biên, thêm vai thầy sãi để bôi bác Phật giáo:

 

Trang Tôn Giáo