Xung Quanh Chuyện Quy Tập Hài Cốt Liệt Sỹ Ở Công Viên Lê Thị Riêng: Hy Vọng Sẽ Tìm Được Hài Cốt Của Những Ai?

Xung Quanh Chuyện Quy Tập Hài Cốt Liệt Sỹ Ở Công Viên Lê Thị Riêng:

Hy Vọng Sẽ Tìm Được Hài Cốt Của Những Ai?

Nguyễn Quang Chánh

http://sachhiem.net/LICHSU/N/NguyenQuangChanh17.php

24-Jul-2026

Ảnh trích Báo Thanh Niên 04/07/2026

Cái nắng nóng tháng 7 ở thành phố Hồ Chí Minh không quá gay gắt vì thời tiết đã chuyển sang mùa mưa. Những cơn mưa hàng ngày mang tới thành phố bầu không khí dễ chịu, nhưng cái nóng của sự kiện 500 ngày quy tập hài cốt liệt sỹ đã hy sinh trong tháng 7 này ở công viên Lê Thị Riêng thì đang rất nóng.

Có lẽ đây là nơi khai quật tìm kiếm hài cốt liệt sỹ có quy mô lớn nhất lúc này vì theo tài liệu của cả 2 phía, nơi đây từng là nghĩa trang Đô thành của chế độ cũ, rất nhiều chiến sỹ cách mạng tham gia đợt 1 tổng tấn công và nổi dậy xuân Mậu thân 1968 hy sinh bị chế độ nguỵ quyền đem chôn tập thể ở đây.

Có một điều gần như chắc chắn rằng sẽ có hài cốt của 2 người anh hùng Lê Thị Riêng và Trần Văn Kiểu (Chín K). Tên tuổi của nữ anh hùng Lê Thị Riêng đã quá nổi tiếng khi công viên này được đặt tên của bà và năm 2001 bà Lê Thị Riêng và ông Trần Văn Kiểu được nhà nước truy tặng danh hiệu AHLLVTND. Những ngày này, chúng ta đã quy tập được 100 bộ hài cốt, cơ quan chức năng vẫn đang tiếp tục khai quật.

Ngược dòng thời gian, theo nhiều tài liệu và các nhân chứng kể lại, nơi đây có hố chôn tập thể các chiến sỹ cách mạng hy sinh trong đợt 1 tổng tấn công xuân Mậu Thân 1968 ở thành phố này (nổ súng rạng sáng mùng 2 tết, 31/1/1968), lực lượng biệt động thành bên chỗ ông Tư Chu đã đánh cùng 1 lúc vào 5 địa điểm quan trọng của địch trong thành phố (các địa điểm khác không nổ súng được trong tổng số 10 mục tiêu). Những trận đánh rất ác liệt không cân sức ở dinh Độc Lập, toà đại sứ Mỹ, bộ tư lệnh hải quân nguỵ, đài phát thanh, bộ tổng tham mưu nguỵ đã giáng một đòn rất mạnh làm rung chuyển thành phố.

Do quân tiếp viện không vào được thành phố để ứng cứu theo kế hoạch nên lực lượng biệt động thành với trang bị vũ khí nhẹ không thể trụ lại các điểm tấn công và họ bị hy sinh, bị bắt khi đã đánh đến viên đạn cuối cùng tới gần 80% lực lượng. Với gần một trăm tay súng, biệt động Sài Gòn coi như bị thiệt hại gần hết, chú Tư Cang có kể với tôi, khi chúng ta mở đợt 2 tấn công Sài gòn ngày 5/5/1968, lực lượng biệt động thành không còn người để tham gia, chỉ duy nhất có đội vũ trang nữ mang tên Lê Thị Riêng do bà Hồng Quân chỉ huy đánh nhau với tụi địch ở khu vực quận 4 và quận 1, nhưng cũng không để lại nhiều dấu ấn.

Ảnh http://congdoankontum.vn/

Tôi đã không ít lần gặp và ghi chép những câu chuyện kể của bà Chính Nghĩa (người con gái duy nhất của Đội 5 đánh Dinh Độc Lập năm đó.) Bà nói: anh em biệt động hy sinh ngày đó chúng ta đâu có gom xác được. Tụi Nguỵ nó gom rồi đem chôn ở hố chôn tập thể ở nghĩa trang Đô Thành. Sau giải phóng chúng ta cũng không truy tập được hài cốt của ai cả. Cái khó hiện nay là phần lớn biệt động thành hy sinh mang bí danh (không biết tên thật, quê quán vì do đặc thù của công tác) nên bây giờ rất khó xác minh. Những ai có tên tuổi, còn người thân thì may ra thử mẫu ADN xác định được. Hơn nữa, không loại trừ tình hình chiến sự khi đó, có khi lẫn trong hố chôn cả xác của dân thường thiệt mạng và binh lính của nguỵ quân trong thời điểm đó.

Bà Chính Nghĩa - người con gái duy nhất của Đội 5 BĐSG tham gia trận đánh dinh Độc Lập tết Mậu thân 1968.

Với sự xúc động, bà Nghĩa nói, biết đâu trong hố chôn đó có hài cốt của anh Tô Hoài Thanh và Lê Tấn Quốc đội 5 của tụi tôi đánh Dinh Độc Lập ngày đó. Cả 2 anh đều được Nhà nước truy tặng danh hiệu AHLLVTND.

Bất giác, tôi nhớ lại tấm ảnh xử bắn người yêu nước trên đường phố Sài Gòn năm ấy. Tên tướng cảnh sát ác ôn Nguyễn Ngọc Loan đã kề súng bắn chết anh Bảy Lốp-người biệt động tham gia trận đánh ở Bộ tư lệnh hải quân nguỵ bị địch bắt ngày mùng 2 tết.

Ông Bảy Lốp (Nguyễn Văn Lém) bị tên tướng cảnh sát ác ôn Nguyễn Ngọc Loan xử bắn trên đường phố Sài Gòn

Ông Bảy Lốp cũng đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu AHLLVTND. Và trong hố chôn tập thể ấy, có nhiều hài cốt của đồng đội ông Huỳnh Văn Quên, đội 1 của bộ đội địa phương Long An tham gia trận đánh ở cầu chữ Y như thông tin mấy hôm nay thông báo xung quanh người yêu của ông là bà Nguyễn Thị Lệ.

Đau thương ngút ngàn, đã có hơn 45 ngàn chiến sỹ của chúng ta hy sinh trong 3 đợt tổng tấn công tết Mậu Thân 1968 để làm xoay chuyển cục diện của cuộc chiến, đánh sập ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ, buộc chúng phải ngồi vào bàn đàm phán để rút quân trong danh dự. Không có trận tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968 thì sẽ không có hiệp định Paris để Mỹ và chư hầu rút quân, để rồi sau 2 năm chúng ta đã đánh cho nguỵ nhào, giải phóng miền Nam vào ngày 30/4/1975.

Biết bao anh hùng liệt sỹ đã ngã xuống cho hoà bình hôm nay, thân xác của họ tan trong lòng đất mẹ, gia đình , người thân trong hơn nửa thế kỷ sau khi chiến tranh khép lại, vẫn không tìm được hài cốt của người thân. Chúng ta hôm nay đang chứng kiến những nỗ lực rất lớn của Nhà nước, của các ban ngành và của toàn xã hội để trả lại tên cho các liệt sỹ đã hy sinh.

Xin hãy nhớ: không gì có thể lãng quên và không ai được quên máu xương của các anh hùng liệt sỹ đã hy sinh vì Tổ quốc để rồi mỗi chúng ta hãy sống và cống hiến xứng đáng với những hy sinh đó!

Ngày 19/7/2026.

Lực lượng quy tập hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng làm việc không ngừng nghỉ. Tính đến hết ngày 15.7, đã quy tập được 93 bộ hài cốt liệt sĩ và 2 bộ hài cốt liệt sĩ tập thể. ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Nguồn: FB Chanh Nguyen ngày 18 tháng 7, 2026

___________________

Thông tin liên quan:

- Báo Thanh niên: Toàn cảnh hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng

- Báo Thanh niên: Quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng: Hành trình thiêng liêng

- LÊ THỊ RIÊNG - Người nữ anh hùng cộng sản kiên trung, bất khuất

_______________________

Những bài viết của nhà văn Nguyễn Quang Chánh

Trang Lịch Sử