Nguyễn Ánh Tự Thừa Nhận Việc Bán Nước!

FB Hồng Thất Công

http://sachhiem.net/LICHSU/FB/FBHongThatCong01.php

03-Jul-2025

 

* Bài điếu văn của Hoàng đế Gia Long gửi Pigneau de Behaine (SH- đúng ra là Sắc thư truy tặng Bá Đa Lộc, xem Phụ Đính 1) ngày 8 tháng 12 năm 1799.

(...) Suy ngẫm mãi về những đức tính của ngài, tôi xin một lần nữa bày tỏ lòng kính trọng với ngài, Đức Giám mục Pierre, cựu đặc phái viên của Vương quốc Pháp được giao nhiệm vụ vận động viện trợ quân sự trên biển và trên bộ được gửi theo sắc lệnh bằng tàu chiến. Ngài, nhân vật lỗi lạc của phương Tây này, đã được tiếp đón như một vị khách danh dự tại Triều đình Phương Nam. Mặc dù ngài đã về nước để kêu gọi sự giúp đỡ và tập hợp ý kiến ​​nhằm xin viện trợ quân sự, nhưng giữa chừng nỗ lực của ngài đã gặp phải những điều kiện bất lợi. Lúc đó, chia sẻ sự bất bình của tôi, ngài quyết định hành động như những người xưa: "Chúng tôi đoàn kết và vượt trội hơn nhau trong việc hoàn thành nhiệm vụ, tìm cách tận dụng cơ hội để phát động các chiến dịch (...) Hằng ngày, liên tục can thiệp, nhiều lần ngài đã cứu vãn tình hình một cách kỳ diệu bằng những kế hoạch phi thường. Mặc dù ngài bận tâm đến đức hạnh, nhưng ngài không thiếu sự hài hước. Sự đồng thuận của chúng tôi là chúng tôi luôn mong muốn được ở bên nhau (...) Từ đầu đến cuối, chúng tôi chỉ là một trái tim (...)".

Sắc Thư Truy Tặng Bá Ða Lộc. Ảnh Tạp chí Da Màu. Bấm vào ảnh để xem ảnh lớn hơn của vi.wikipedia.org.

(Đây là những văn bản hiếm hoi, đúng như chủ bút Nam Phong Phạm Quỳnh đã viết “Văn chương nôm cũ của nước ta không có mấy tí, mà cái mấy tí ấy cũng thường không giữ được đến ta. Thực đáng tiếc thay!“)

* Nước Pháp can thiệp sâu hơn vào công việc nội bộ của Việt Nam khi Nguyễn Ánh - cử một đoàn tùy tùng đến Versailles để cầu cứu vua Louis XVI. Ngay sau khi nhà Nguyễn phải chịu một thất bại nghiêm trọng vào năm 1783 dưới tay của các đối thủ của họ, (nhà Trịnh và triều đại Tây Sơn,) Nguyễn Ánh đã gặp giám mục truyền giáo người Pháp Pigneau de Behaine và yêu cầu ông làm sứ giả của mình để có được sự hỗ trợ của Pháp để đánh bại Tây Sơn.

* Pigneau de Behaine đã đưa con trai năm tuổi của Nguyễn Ánh, Hoàng tử Cảnh, và khởi hành đến Pondichery ở Ấn Độ thuộc Pháp để cầu xin sự hỗ trợ cho việc khôi phục nhà Nguyễn. Không tìm thấy sự hỗ trợ nào ở đó, ông đã đến Paris vào năm 1786 để vận động hành lang thay mặt cho Nguyễn Ánh.

Tượng trước Nhà Thờ Đức Bà SG, kỷ niệm GM Bá Đa Lộc cùng Hoàng tử Cảnh với Hiệp ước Verseilles năm 1787

Louis XVI bề ngoài đã đồng ý cung cấp bốn tàu, 1.650 người và vật tư để đổi lấy lời hứa của Nguyễn Ánh nhượng cho Pháp cảng Tourane (Đà Nẵng) và đảo Poulo Condore. Quyết tâm chứng kiến ​​sự can thiệp quân sự của Pháp vào Việt Nam, bản thân Pigneau de Behaine đã gây quỹ cho hai con tàu và nguồn cung cấp từ cộng đồng thương gia Pháp ở Ấn Độ, thuê những người đào ngũ từ hải quân Pháp để điều khiển chúng và trở về Việt Nam vào năm 1789. [Nguồn: Thư viện Quốc hội *].

Trong những năm tiếp theo, vị giám mục đã mang đến cho Nguyễn Ánh một dòng tàu thuyền, vũ khí và cố vấn châu Âu. Hoạt động quân sự của Pháp tại Việt Nam bắt đầu vào năm 1857, khi Hải quân Pháp tấn công cảng Đà Nẵng với 14 tàu chiến để đáp trả việc Hoàng đế Thiệu Trị đàn áp các nhà truyền giáo Công giáo. Sài Gòn bị chiếm vào đầu năm 1859, và vào năm 1862, Hoàng đế Tự Đức đã ký một hiệp ước trao cho Pháp ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ.

Hồng Thất Công

Nguồn: FB Hồng Thất Công ngày 19, tháng 9, 2025

_____________

Tham khảo:

- Sắc Thư và Văn Tế Bá Đa Lộc. Trong này có:

1. Sắc Thư Truy Tặng Bá Ða Lộc

2. Văn Bia Bá Đa Lộc

3. Bài Văn Của Chúa Nguyễn Ánh Tế Ông Bá-Ða-Lộc

4. Bài Văn Của Ông Hoàng-Tử Cảnh Tế Ông Bá-Ða-Lộc

5. Đúng, Cha Cả là một giáo sĩ, VN Express, Chủ nhật, 21/11/2021

 

_____________

PHỤ ĐÍNH 1:

Sắc Thư Truy Tặng Bá Ða Lộc

(Nguồn: Tạp chí Da Màu)

Bản sắc  này chúng tôi trích từ sách Iconographie Historique de L’Indochine Franҫaise (1931) của Paul Boudet và André Masson (Paris: Les Éditions G. Van Oest) Planche XVII (hình số 27). Theo chú thích ở trang 23 của bộ sách này thì tờ sắc này hiện để tại Musée d’Origny-en-Thiérache (Pháp). 

Sắc rằng:

Bậc triết nhân biết đến ta nên không hiềm nghìn dặm xa xôi đến đây gặp gỡ, giao thiệp mà thành thân thiết. Vậy mà nỡ lòng nào một sớm qua đời.

Nhớ đến đức cũ, ơn nay của nước Phú Lang Sa, đặc biệt giao cho nhiệm vụ điều chế tàu chiến, trông coi thuỷ bộ viện binh.

Giám mục Bá Ða Lộc thượng sư là vĩ nhân Tây thổ, cũng là khách quí của Nam triều, đủ biết gặp gỡ này là một giao tình đặc biệt.

Lúc buổi đầu mới lên, gặp người có đức tin nhau ngay từ thuở còn mờ mịt.

Nhằm lúc nước nhà lắm nạn, khi ta còn long đong như vua Thiếu [Khang] nhà Hạ lúc gian truân.

Thành ra hai bên phải chia cách, kẻ góc biển, người chân trời, ông phải làm việc trông nom con trẻ của nhà Hán.

Tuy việc giao thiệp với tông quốc [tức Pháp] đã xong, đặc biệt đưa binh sang cứu viện, nhưng nửa đường việc lại không thành. Tuy nhiên vì cùng chung mối thù nên theo gương cổ nhân, vì nghĩa mà cùng qua, chung nhau mưu tính việc dẹp loạn.

Năm Mậu Thân (1788) trở về nước cũng mong được tin lành. Năm Canh Tuất (1790) giữ lời theo thuyền quay lại Ðông Phố.

Lời lời nói ra, việc dạy trẻ đạo làm thầy thật uy nghiêm.

Ngày thường thời hăng hái, luôn luôn đưa được những mưu hay.

Khi đàm luận về đạo đức, chúng ta thật hợp với nhau,

Còn khi lo toan cơn gió bụi, luôn luôn chăm chăm một lòng.

Trước sau một lòng không đổi, quả là kỳ ngộ bình sinh mà hai bên đều đẹp dạ.

Cho nên qua bao nhiêu năm rồi, mãi mãi vẫn là bạn tốt,

Nay đã chôn vùi cây ngọc, chỉ còn biết yên lặng nhớ đến nhau.

Vậy nay tặng ông chức Thái Tử Thái Phó Bi Nhu Quận Công, tên thụy là Trung Ý.

Ðể thêm tỏa hương thơm, sáng đức lớn, phô ra vĩ tích của người khách lạ.

Ôi! Nếu ông khôn linh thì tắm gội sủng quang này.

Ô hô!

Sao khách đã lặn rồi, lên chỗ thiên đường khó mà giữ được,

Áo gấm để khen, cửa Ngụy chút lòng đã cạn. Ôi, nếu ông có linh thiêng thì tắm gội ân sáng của ta.

Nay sắc.

Cảnh Hưng năm 60, ngày 12 tháng Một (11 AL).

 

PHỤ ĐÍNH 2:

Bài Văn Của Chúa Nguyễn Ánh Tế Ông Bá-Ða-Lộc

[trích từ phần Văn Uyển, Nam Phong tạp chí, số 2 tháng 8 năm 1917 trang 116-7]

Hỡi ơi! Người nước khác mà dạ lòng chẳng khác, công non sông thẻ lụa đương cài; ân nghĩa tròn mà báo đáp chưa tròn, đường sống thác sớm chầy khó liệu.

Êm giấc hòe hồn đó thanh-thanh, nhớ ơn trước sầu đây đìu-địu. Thủa ta mới quyền trao nguyên-súy, bạn tóc răng vui nghĩa sơ-giao; ngày ngươi vừa làm khách viễn-phương, lòng vàng đá phỉ nguyền tương chiếu.

Nghĩ lúc lưng gầy bước ngặt, đình Nam-vang, bầu tân-lữ, phiêu-lưu cho khỏi bạo tàn; tưởng khi mặt ủ gan phiền, giời cố-quốc bến hậu-giang, tìm hỏi chẳng từ hiểm-yếu.

Cực đến nỗi cha con khôn giữ, gửi gia-nhi trao quốc-bảo, giời tây-dương muôn-hộc ai-hoài; may vừa đâu nhà nước mới về, đưa ấu-tử cầu lương-bằng, đất Ðông-phố một đoàn vĩnh-hiếu.

Công giáo-dưỡng mấy thu khẩn-khẩn, phúc ta nhiều gần sánh tam vương; nghiệp tổ-tôn nghìn thủa miên-miên, công gã giúp ngõ toàn cửu-miếu.

Ðạo tây-vực một niềm riêng giữ, chẳng cậy ai quốc-tử hoàng-tôn; nạn Nam-bang trăm chước mưu-lo, dựa hết sức mưu mầu chước diệu.

Nhà thái-học chia ngôi tây-tịch, trải tín-thành đòi buổi huân-đào; dặm cô-thành hộ giá đông-cung, thêm khảng-khái mấy lần thượng biểu.

Mưu tế-quốc kinh-luân dạ đỏ, từng hay liệu địch chia đồn; phép dùng binh thao-lược mắt tường, chi quản xông tên rạn pháo.

Chế hỏa-xa bầy trái-phá, rẹp lòng loạn-tặc thủa long-đong; đoàn thiết-tử tán hoa ngân, giúp vận nước nhà khi thiếu-thốn.

Ân nặng đó mười phần công-của, trước sau trọn nghĩa tiên-thi; nhẽ cùng ta nghìn thủa tôn-vinh, đây đó phỉ nguyền hậu báo.

Mấy thu trấn biên-thành Diên-khánh, tặc-đảng đồn mất vía kinh hồn; một trận hàng hiểm-địa Qui-nhơn, cố-nhân sớm phân bào chia áo.

Ôi! núi nhạc về thần, giời nam để dấu.

Giọt đồng-long ô-yết dễ đành, lệ lạp-trúc [chúc] sụt-sùi khôn ráo.

Giăng tối chợt ngờ nhan-sắc, mở dèm đãi khách gia-tân: mây chiều ngẫm tưởng phong-nghi, thiết ý mong người cố lão.

Chữ đạo đồng sinh-dưỡng, chế tâm-tang con chút đáp ân; câu vinh cập một tồn, tặng thái-phó ta đưa tình thảo.

Theo ý chúng nghi-lề ngoại-quốc, khi tống-chung đó, đã song sác [xong xác] cất hồn cầu; hết lòng thành lấy lễ trung-hoa, kỳ tử biệt đây, ngỏ tạm bầy tiên tế điếu.

Trước sống đã suy tình bằng-hữu, lòng trung lo sự nghiệp trung-hưng; nay thác rồi nhớ nghĩa quân-thần, linh còn giúp cơ-đồ tái-tạo.

Hỡi ơi! thương thay!

 

PHỤ ĐÍNH 3:

Đám Tang Của GM Pingeau De Behaine (Bá Đa Lộc)

(Nguồn: Tạp chí Da Màu)

Khoảng 10:30 sáng ngày 9-10-1799, Pigneau de Behaine qua đời. Đông cung Cảnh đưa đến một chiếc quan tài và nhiều loại gấm vóc để liệm cho ông, và ngày 10-11 thì đưa xác lên thuyền, về đến tòa giám mục ở Gia Định ngày 16-11 và quàn ở đây đúng một tháng cho người ta đến viếng.

… Buổi tối hôm đó (16-11), linh cữu được khiêng cùng với những ngọn đuốc đến toà giám mục với đầy đủ nghi lễ. Chúng tôi (lời của một đồng tu của giám mục) đặt quan tài trong một sảnh đường lớn được trang hoàng rất lộng lẫy để cho các bổn đạo tới viếng trong khi chờ đợi nhà vua trở về. Mỗi ngày có một buổi lễ cầu nguyện cho giám mục … Vị hoàng tử trẻ (tức hoàng tử Cảnh) dựng một điện đường lớn dựng ngay trên sân để đón tiếp các quan và người đến phúng điếu thượng sư … Nhà vua cũng yêu cầu chúng tôi (những giáo phẩm đạo Thiên Chúa ở Gia Định) làm đầy đủ mọi nghi lễ tôn giáo cần thiết không được sơ xuất …

… Việc an táng được thực hiện ngày 16 tháng 12 … Nhà vua đã ra lệnh cho con ngài phải dẫn đầu đám tang. Chúng tôi bắt đầu đi vào khoảng 2 giờ sáng sau nửa đêm. Quan tài được bọc trong những mảnh gấm tuyệt đẹp … và được đặt lên một linh sàng dài chừng 6 mét, do 80 người được chọn để khiêng (trên vai) và có một tấm choàng thêu chỉ vàng lớn trùm lên tất cả …

Toàn bộ đội thân binh của nhà vua, tổng cộng hơn 12,000 người, không kể quân túc vệ của đông cung, mang võ khí đi thành hai hàng có đại bác dẫn đầu cùng với 120 con voi có quản tượng và lính phục dịch đi hai bên. Trống, kèn, cả quân nhạc của Nam Kỳ và Chân Lạp, pháo và pháo bông … đủ mọi thứ không thiếu gì.

Hơn 200 đèn lồng đủ mọi hình dáng cùng với một số lượng đuốc và nến khổng lồ được thắp lên trong tang lễ này. Ít ra cũng phải 40,000 người, cả người theo đạo chúa lẫn người ngoài đạo chúa, đi theo đám tang. Nhà vua cùng với quần thần và các binh đội, và lạ lùng thay, có cả thái hậu, các em gái của ngài, hoàng phi, thứ phi, các con và mọi cung nhân trong triều đều đưa đám một người mà họ coi như phi thường nên đã vượt qua mọi qui luật, để cùng đi ra đến nơi hạ huyệt …

Với miêu tả như thế chúng ta biết rằng đám tang của Pigneau de Behaine rất trọng thể, có thể nói không khác gì vua chúa. Liên quan trực tiếp đến việc ông qua đời còn thấy một số văn bản đầu tay (primary sources) từ chính triều đình chúa Nguyễn, đó là một sắc thư phong tặng ông tước Quận Công và một tên thuỵ Trung Ý, một văn bia đặt tại mộ và hai bài văn tế bằng chữ nôm của chính chúa Nguyễn Phúc Ánh và của Đông cung Cảnh. Những văn bản này cũng cho thấy lúc sinh tiền giám mục Bá Đa Lộc rất được chúa Nguyễn coi trọng.

Trang Lịch Sử