Phân tích vụ việc ông Vương Tấn Việt kiện đòi đất qua lăng kính "tham sân si"

Minh Phong 15 Jan 2026

Phân tích vụ việc ông Vương Tấn Việt (Thích Chân Quang) kiện đòi đất qua lăng kính "tham sân si"


Dựa trên nội dung vụ kiện cùng các thông tin công khai, chúng tôi phân tích hành vi của ông Vương Tấn Việt (tên thật của Thượng tọa Thích Chân Quang, trụ trì chùa Phật Quang) để làm nổi bậc ba độc "tham, sân, si" theo Phật giáo, nơi "tham" là tham lam bám víu tài sản, "sân" là sân hận dẫn đến xung đột, "si" là si mê dục vọng gây vô minh.

Phân tích dựa trên tranh chấp hơn 71.000 m² đất tại xã Châu Pha (TP.HCM), ông Việt kiện các bị đơn (ông Ngô Quang Phú, Nguyễn Ngọc Tuấn, Phạm Duy Linh - nhóm tăng ni từng là đệ tử) để đòi quyền sử dụng, liên kết với bối cảnh đất vốn do cha mẹ tu sĩ cúng dường vì tin ông là thầy tu tốt, nhưng sau cáo buộc lạm dụng, họ tách ra đòi đất.

1. Tham (Tham lam tài sản, bám víu của cải thế tục) Ông Việt khẳng định đất (71.706 m²) là tài sản cá nhân, mua bằng tiền riêng qua hợp đồng chuyển nhượng năm 1997-2008 từ các cá nhân như ông Ngô Quang Bảo, bà Trần Thị Bầy (34.576 m²), ông Nguyễn Duy, bà Ngô Thị Quế (18.293 m²), ông Nguyễn Văn Thắng, bà Nguyễn Thị Thùy Linh (2.214 m²), bà Phạm Thị Kim Loan (14.594 m²), được tòa xác nhận do bị đơn không chứng minh được là cúng dường cho chùa. Tuy nhiên, bị đơn cho rằng đất thực chất từ phật tử hiến tặng chùa, đặc biệt phần từ cha mẹ ông Phú để xây dựng. Điều này thể hiện "tham" vì ông Việt, trụ trì từ 1992 và đại diện pháp lý chùa, tách biệt đất khỏi tài sản chung để giữ riêng.
Tháng 11-2025, ông nộp đơn tặng đất cho chùa nhưng bị Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM từ chối do không đủ điều kiện; dù vậy, ông kiên quyết kiện, tòa chấp nhận nhưng buộc thanh toán hơn 17,7 tỉ đồng cho công trình trên đất (chùa Trí Nghiêm, Hạnh Nghiêm do bị đơn xây), cộng tự nguyện hỗ trợ thêm hơn 7,7 tỉ đồng. Hành vi này cho thấy bám víu tài sản thế tục, trái với Phật giáo nhấn mạnh vô thường và xả ly; nếu đất từ cúng dường, việc giữ riêng lộ rõ tham lam, biến tài sản chung thành cá nhân để kiểm soát.

2. Sân (Sân hận, oán giận dẫn đến xung đột kiện tụng) Mâu thuẫn từ giấy cam kết giao đất ngày 9-12-2009 ông Việt ký nhưng tố bị ép buộc, tòa tuyên vô hiệu vì không công chứng, đăng ký, chỉ là ý chí tương lai không ràng buộc. Sau ký, ông không bàn giao mà khiếu nại UBND xã Tóc Tiên và tố cáo công an, thể hiện oán giận ngay lập tức. Bối cảnh: bị đơn là đệ tử cũ tách ra sau cáo buộc lạm dụng tình dục sư cô, đòi đất (từ cha mẹ họ cúng dường) để lập cơ sở riêng. Việc kiện lại dù ký cam kết cho thấy sân hận, không chấp nhận mất kiểm soát, dẫn tranh chấp kéo dài; tại phúc thẩm dù thắng, ông vẫn hỗ trợ tài chính lớn, phản ánh xung đột nội bộ gây hậu quả pháp lý xã hội. Trong Phật giáo, sân hận phá hoại hòa hợp tăng đoàn, kiện tụng trái từ bi nhẫn nhục.

3. Si (Si mê, vô minh dẫn đến dục vọng hậu quả) Vụ kiện không đề cập trực tiếp, nhưng cáo buộc cưỡng bức sư cô (phá thai tại Từ Dụ, tự thiêu) liên kết với "si", xuất hiện sau khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam cấm thuyết giảng 2 năm (6/2024), với tường trình từ sư cô tố lạm dụng, bội tín phật tử, cụ thể 6 sư cô mang thai dẫn phá thai hoặc tự thiêu. Nếu đúng, đây là si mê dục vọng, vô minh giới luật (giới dâm Tỳ-kheo), gây tan rã tăng đoàn; hậu quả: đệ tử tách ra đòi đất độc lập, tranh chấp thành xung đột sâu; ông Việt thắng kiện đất (phúc thẩm 2025) nhưng đối mặt chỉ trích như chiếm đất rừng phòng hộ (cưỡng chế 2024). Si mê phá hoại danh tiếng, suy giảm niềm tin Phật giáo, trái hoằng pháp.

Tổng thể, ba độc: tham đất kiểm soát, sân hận tranh chấp, si mê dục vọng tan vỡ tăng đoàn; tòa công nhận quyền cá nhân nhưng cáo buộc lạm dụng (chưa phán quyết) cho thấy không chỉ tranh chấp dân sự mà hậu quả đạo đức; nếu đất từ cúng dường, giữ riêng nhấn mạnh tha hóa, biến trụ trì thành tư lợi.

Tòa án dựa trên chứng cứ pháp lý (hợp đồng chứng thực, sổ đỏ) nên công nhận đất là cá nhân ông Việt, không chấp nhận lập luận "cúng dường cho ông Việt" vì thiếu tài liệu. Nhưng nghi vấn "tham lam" và "nói dối" vẫn lan rộng trên mạng xã hội và báo chí, vì nếu ông không có nguồn thu nhập rõ ràng (không nghề nghiệp, học vấn thấp, gia cảnh bình thường), thì nguồn tiền mua đất lớn có thể từ cúng dường của phật tử, hoặc các hoạt động khác không minh bạch (chùa giàu có từ sớm, với két sắt chứa 186 lượng vàng SJC trong vụ kiện).

Tổng thể, đây là nghi vấn hợp lý dựa trên hoàn cảnh cá nhân, nhưng chưa có chứng cứ pháp lý bác bỏ nguồn gốc hợp đồng chuyển nhượng. Vụ việc phản ánh mâu thuẫn nội bộ tăng đoàn, nơi lòng tin cúng dường bị nghi ngờ chuyển thành tài sản cá nhân, góp phần vào hình ảnh "tham sân si" mà nhiều người phê phán ông Việt. Nếu đất thực sự từ cúng dường, việc giữ riêng càng lộ rõ sự bám víu tài sản thế tục, trái với giới luật Phật giáo.