GH Léo XIV: Đức Mary không phải là đấng Đồng Công cứu chuộc

Vatican/SH

http://sachhiem.net/SACHNGOAI/SH/SH79.php

13-Jan-2026

Vatican News

Ngày 4 tháng 11 năm 2025, Bộ Giáo lý Đức tin đã công bố Mater populi fidelis (“Mẹ của Dân Chúa”), một bản ghi chú giáo lý “Về một số tước hiệu của Đức Mẹ liên quan đến sự cộng tác của Mẹ trong công cuộc cứu độ”. Bản ghi chú này do Hồng y Víctor Manuel Fernández, Bộ trưởng Bộ Giáo lý, và Đức ông Armando Matteo, Thư ký Bộ Giáo lý, ký tên, và đã được Đức Giáo hoàng phê chuẩn vào ngày 7 tháng 10.

Mater populi fidelis (MPF) là kết quả của một nỗ lực tập thể lâu dài và phức tạp. Đây là một văn kiện giáo lý về lòng sùng kính Đức Mẹ, tập trung vào hình tượng Đức Mẹ, người được liên kết với công việc của Chúa Kitô với tư cách là Mẹ của các tín hữu. Bản ghi chú cung cấp một nền tảng kinh thánh quan trọng cho lòng sùng kính Đức Mẹ, cũng như tập hợp nhiều đóng góp từ các Giáo phụ, các Tiến sĩ Giáo hội, các yếu tố của truyền thống Đông phương và tư tưởng của các Đức Giáo hoàng gần đây.

Trong khuôn khổ tích cực này, văn bản giáo lý phân tích một số danh hiệu của Đức Mẹ, khuyến khích việc sử dụng một số danh hiệu đó và cảnh báo chống lại việc sử dụng những danh hiệu khác. Các danh hiệu như “Mẹ của đức tin”, “Mẹ thiêng liêng”, “Mẹ của các tín hữu” được ghi nhận với sự tán thành trong Bản ghi chú. Ngược lại, danh hiệu “Đồng Công Cứu Chuộc” được coi là không phù hợp và có vấn đề.

Danh hiệu “Đấng Trung Gian” được coi là không thể chấp nhận được khi nó mang ý nghĩa loại trừ Chúa Giêsu Kitô; tuy nhiên, nó có thể được sử dụng một cách thích hợp miễn là nó thể hiện sự trung gian bao hàm và tham gia nhằm tôn vinh quyền năng của Chúa Kitô. Các danh hiệu “Mẹ của Ân Sủng” và “Đấng Trung Gian của Mọi Ân Sủng” được coi là có thể chấp nhận được khi được sử dụng theo nghĩa rất chính xác, nhưng văn bản cũng cảnh báo về những giải thích quá rộng về ý nghĩa của các thuật ngữ này.

Vatican News

Về cơ bản, Bản Ghi Chú tái khẳng định giáo lý Công giáo, vốn luôn nhấn mạnh rằng mọi điều nơi Đức Mẹ đều hướng về sự trung tâm của Chúa Kitô và công cuộc cứu độ của Ngài. Vì lý do này, ngay cả khi một số danh hiệu Đức Mẹ có thể được giải thích theo quan điểm chính thống thông qua việc chú giải Kinh Thánh đúng đắn, thì Mater populi fidelis vẫn cho rằng tốt hơn hết là nên tránh sử dụng chúng.

Trong phần trình bày Bản ghi chú Giáo lý, Hồng y Fernández bày tỏ sự trân trọng đối với lòng sùng kính của quần chúng nhưng cảnh báo chống lại các nhóm và ấn phẩm đề xuất một sự phát triển giáo lý nhất định và gây ra nghi ngờ trong các tín hữu, kể cả thông qua mạng xã hội. Vấn đề chính trong việc giải thích các danh hiệu này được áp dụng cho Đức Mẹ, theo ngài, liên quan đến cách hiểu về sự liên kết của Đức Mẹ với công cuộc cứu chuộc của Chúa Kitô (đoạn 3).

Đồng Công Cứu Chuộc

Về danh hiệu “Đồng Công Cứu Chuộc”, Bản ghi chú nhắc lại rằng “một số Giáo hoàng đã sử dụng danh hiệu này mà không giải thích nhiều về ý nghĩa của nó”. Nói chung, Bản ghi chú tiếp tục, “họ đã trình bày danh hiệu này theo hai cách cụ thể: liên quan đến thiên chức làm Mẹ của Đức Mẹ (trong chừng mực Mẹ, với tư cách là Mẹ, đã làm cho công cuộc Cứu Chuộc mà Chúa Kitô đã hoàn thành trở nên khả thi) hoặc liên quan đến sự kết hợp của Mẹ với Chúa Kitô tại Thập tự giá cứu chuộc.

Công đồng Vatican II đã không sử dụng danh hiệu này vì lý do tín lý, mục vụ và đại kết. Thánh Gioan Phaolô II đã gọi Đức Mẹ là “Đấng Đồng Công Cứu Chuộc” ít nhất bảy lần, đặc biệt liên hệ danh hiệu này với giá trị cứu độ của những đau khổ của chúng ta khi chúng được dâng cùng với những đau khổ của Chúa Kitô, Đấng mà Đức Mẹ hiệp nhất đặc biệt tại Thập tự giá” (18).

Tài liệu này trích dẫn một cuộc thảo luận nội bộ trong Bộ Giáo lý Đức tin lúc bấy giờ, vào tháng 2 năm 1996 đã thảo luận về yêu cầu công bố một tín điều mới về Đức Mẹ là “Đấng Đồng Công Cứu Chuộc hoặc Đấng Trung Gian của mọi ân sủng”.

Hồng y Giuse Ratzinger lúc bấy giờ đã phản đối định nghĩa như vậy, lập luận rằng, “ý nghĩa chính xác của những danh hiệu này không rõ ràng, và giáo lý chứa đựng trong đó chưa chín muồi. […] Không rõ giáo lý được thể hiện trong những danh hiệu này hiện diện như thế nào trong Kinh Thánh và truyền thống tông đồ.”

Sau đó, vào năm 2002, Đức Giáo hoàng tương lai Benedict XVI đã công khai bày tỏ quan điểm tương tự:

“Công thức ‘Đồng Công Cứu Chuộc’ đi quá xa so với ngôn ngữ của Kinh Thánh và các Giáo phụ, do đó dẫn đến những hiểu lầm… Mọi sự đều đến từ Ngài [Chúa Kitô], như Thư gửi tín hữu Êphêsô và Thư gửi tín hữu Côlôse, đặc biệt, đã nói với chúng ta; Đức Mẹ cũng là tất cả những gì Mẹ có được nhờ Ngài. Từ ‘Đồng Công Cứu Chuộc’ sẽ che khuất nguồn gốc này.”

Ghi chú làm rõ rằng Hồng y Ratzinger không phủ nhận những ý định tốt đẹp đằng sau đề xuất, cũng như những khía cạnh quý giá được phản ánh trong đó, nhưng dù sao vẫn khẳng định rằng chúng “đang được diễn đạt sai cách” (19).

Đức Giáo hoàng Phanxicô cũng đã bày tỏ sự phản đối rõ ràng của mình đối với việc sử dụng tít hiệu Đồng Công Cứu Chuộc ít nhất ba lần.

Bản ghi chú giáo lý ngày thứ Ba kết luận:

“Việc sử dụng danh hiệu ‘Đồng Công Cứu Chuộc’ để định nghĩa sự cộng tác của Đức Maria luôn là không phù hợp. Danh hiệu này có nguy cơ làm lu mờ vai trò trung gian cứu độ độc nhất vô nhị của Chúa Kitô và do đó có thể tạo ra sự nhầm lẫn và mất cân bằng trong sự hài hòa của các chân lý đức tin Kitô giáo. […] Khi một cách diễn đạt cần nhiều lời giải thích lặp đi lặp lại để tránh hiểu sai, thì nó không phục vụ đức tin của Dân Chúa và trở nên vô ích” (22).

Đấng Trung Gian Bản ghi chú nhấn mạnh rằng “tuyên bố Kinh Thánh về vai trò trung gian độc nhất của Chúa Kitô là dứt khoát. Chúa Kitô là Đấng Trung Gian duy nhất” (24).

Đồng thời, MPF thừa nhận “thực tế là từ ‘trung gian’ thường được sử dụng trong nhiều lĩnh vực của cuộc sống hàng ngày, nơi nó được hiểu đơn giản là sự hợp tác, hỗ trợ hoặc cầu bầu. Do đó, việc áp dụng thuật ngữ này cho Đức Maria theo nghĩa phụ thuộc là điều không thể tránh khỏi. Được sử dụng theo cách này, nó không nhằm mục đích thêm bất kỳ hiệu quả hay quyền năng nào vào vai trò trung gian độc nhất của Chúa Giêsu Kitô, Thiên Chúa thật và người thật” (25).

Hơn nữa, “rõ ràng là Đức Maria có vai trò trung gian thực sự trong việc giúp cho sự Nhập Thể của Con Thiên Chúa trong nhân loại chúng ta” (26).

Mẹ của các tín hữu và Đấng Trung Gian của mọi ân sủng Vai trò làm mẹ của Đức Maria “không hề làm lu mờ hay làm giảm bớt” vai trò trung gian độc nhất của Chúa Kitô, “mà ngược lại, cho thấy sức mạnh của Người […] Được hiểu theo cách này, vai trò làm mẹ của Đức Maria không nhằm mục đích làm suy yếu sự tôn thờ độc nhất chỉ dành cho Chúa Kitô mà, ngược lại, nhằm mục đích khơi dậy sự tôn thờ đó.”

Do đó, bản ghi chú nêu rõ, “phải tránh các danh hiệu và cách diễn đạt trình bày Đức Maria như một loại ‘cầu nối’ trước sự công chính của Chúa, như thể Người là một sự lựa chọn cần thiết trước sự thiếu sót của lòng thương xót của Thiên Chúa” (37b).

Vì vậy, danh hiệu “Mẹ của đức tin“ cho phép chúng ta nói về vai trò của Đức Maria trong mối quan hệ của chúng ta với đời sống ân sủng”. Tuy nhiên, MPF tiếp tục khuyến cáo cần thận trọng khi sử dụng các cách diễn đạt có thể truyền đạt “những quan niệm ít được chấp nhận hơn” (45).

“Ví dụ, Hồng y Ratzinger đã khẳng định rằng danh hiệu ‘Đức Maria, Đấng Trung Gian của mọi ân sủng’ không được dựa trên Mặc khải một cách rõ ràng.” Vì vậy, văn bản tiếp tục khẳng định, “phù hợp với niềm tin này, chúng ta có thể nhận ra những khó khăn mà danh hiệu này đặt ra, cả về mặt suy tư thần học và đời sống tâm linh” (45). Trên thực tế, “không một người nào – ngay cả các Tông đồ hay Đức Trinh Nữ Maria – có thể đóng vai trò là người ban phát ân sủng phổ quát. Chỉ có Thiên Chúa mới có thể ban ân sủng, và Ngài làm điều đó thông qua nhân tính của Chúa Kitô” (53).

“Một số danh hiệu, chẳng hạn như ‘Đấng Trung Gian của mọi ân sủng’, có những giới hạn không thuận lợi cho việc hiểu đúng vị trí độc nhất vô nhị của Đức Maria,” MPF giải thích, và nói thêm, “Trên thực tế, bà, người được cứu chuộc đầu tiên, không thể là người trung gian của ân sủng mà chính bà đã nhận được” (67).

Tuy nhiên, Văn bản Giáo lý thừa nhận rằng “thuật ngữ ‘ân sủng’, khi được hiểu trong mối liên hệ với sự giúp đỡ từ mẫu của Đức Maria trong nhiều thời điểm khác nhau trong cuộc sống của chúng ta, có thể có một ý nghĩa chấp nhận được. Hình thức số nhiều thể hiện tất cả những sự trợ giúp – kể cả vật chất – mà Chúa có thể ban cho chúng ta khi Ngài lắng nghe lời cầu bầu của Mẹ Ngài” (68).

Nguồn: Vatican News - Doctrinal Note on Marian titles: Mother of the faithful, not Co-redemptrix, 04 Nov 2025

______________

Bài đọc thêm:

- msn.com - Giáo hoàng Leo XIV làm rõ các danh hiệu "Đồng cứu chuộc" và "Đấng trung gian" dành cho Đức Trinh Nữ Maria: "Không phù hợp và gây tranh cãi".

- Đức Trinh Nữ Maria KHÔNG phải là Đấng Đồng Cứu Chuộc! Giáo hoàng Leo và Tòa thánh Vatican vừa vạch ra một ranh giới rõ ràng. (https://www.youtube.com/watch?v=BMfir8F26i4)

- Phản ứng của một số tín đồ: Tài liệu Mater populi fidelis về tước hiệu của Đức Trinh Nữ Maria là một vụ bê bối về mặt giáo lý. (catholicesquire.substack.com)

Khi bạn tiếp xúc với những lời lẽ thối nát hàng ngày tuôn ra từ Vatican trên mạng xã hội như tôi, người ta thường trở nên chai sạn trước sự điên rồ đó.

Nhưng tuần này, họ thực sự đã khiến tôi tức giận – một cách thực sự. Bạn sẽ nghĩ rằng cái ổ tội lỗi và sự đồi bại khốn nạn này, được gọi là Bộ Giáo lý Đức tin (DDF) dưới sự lãnh đạo của Victor “Hãy chữa lành cho tôi bằng miệng của ngài” Fernandez, sẽ đủ thông minh để không xúc phạm Đức Mẹ bằng cách tấn công vai trò của Người trong công cuộc cứu chuộc của Chúa Kitô và vai trò không thể thiếu của Người trong việc chuyển ban mọi ân sủng. Nhưng than ôi – họ đã làm điều đó. Tính đồng nghị đã đòi hỏi điều đó.

Trang Thời Sự