TT - Những tiếng nói của lương tri vẫn làm nhói
lòng. Cần nhớ để không bao giờ tái phạm những tội ác chiến tranh.
Đó là một buổi sáng đầy nắng và cũng là ngày mà nhân
loại ghi nhớ là một vết nhơ của quân đội Mỹ gây ra trên một ngôi làng
nhỏ ở Quảng Ngãi, VN: một toán lính Mỹ của đại đội Charlie (thuộc lữ
đoàn 11) với trang bị tận răng đã tấn công vào làng Mỹ Lai, hãm hiếp phụ
nữ và tàn sát 504 thường dân vô tội. Phần lớn trong số này là phụ nữ,
trẻ em. Lính Mỹ gọi họ là Việt cộng, kể cả những em bé 2-3 tuổi(!). 40
năm, chứng tích Mỹ Lai còn đó để nhắc nhở nhân loại về lương tri loài
người.
Quang cảnh buổi sáng 16-3-1968 ấy rất hỗn độn khi
chuẩn úy Larry Colburn cùng hai đồng đội là phi công Hugh Thompson
và Glenn Andreotta tới làng Mỹ Lai. Mưa đạn pháo từ máy bay Mỹ đang
giội xuống ngôi làng, bình thường như bất kỳ cuộc giao tranh nào,
không có dấu hiệu khác thường...
Hugh cho máy bay về căn cứ nạp thêm nhiên liệu. Khi
quay lại, họ thấy chiếc mương rỗng lúc trước giờ đã đầy ắp thi thể
phụ nữ, trẻ em, người già... Ba người rà soát để tìm kiếm bất cứ
chuyển động nào của sự sống. Hugh và Larry tìm thấy một cậu bé còn
động đậy. Đã bao nhiêu lần Larry kể về các chi tiết ấy trước hàng
nghìn đối tượng khác nhau, nhưng lúc này - khi tiếp xúc phóng viên
Tuổi Trẻ 40 năm sau ngày kinh hoàng đó - Larry vẫn xúc động
khi hồi tưởng sự việc.
Đó là tội sát nhân!
Đây, Mỹ Lai ngày 16-3-1968! - Ảnh tư liệu
Larry chính là một trong ba người lính đã can thiệp
vào cuộc tàn sát dân thường ở Mỹ Lai của lính Mỹ trong chiến tranh
VN - những người đã đưa hình ảnh Mỹ Lai đi khắp thế giới để bóc trần
khía cạnh phi nhân đạo và dã man của binh lính Mỹ. Ông là người duy
nhất còn sống: Glenn Andreotta mất ngay trong thời kỳ chiến tranh,
Hugh Thompson mất hồi tháng 1-2006. Nếu không có Hugh, Glenn và
Larry, con số thường dân thiệt mạng ngày hôm đó không dừng lại.
"Hugh mới là người ra quyết định vì anh ấy là phi
công của tôi" - cho đến giờ Larry vẫn tiếc sao họ không làm được
nhiều hơn để ngăn chặn tội ác mà khi lần đầu chứng kiến, ông cho
rằng chỉ bọn diệt chủng mới làm như vậy.
"Lữ đoàn 11 vừa chân ướt chân ráo tới VN sau khi
được rèn luyện trong rừng rậm Hawaii. Họ là những người lính trẻ,
mới 18-20 tuổi" - Michael Bilton, tác giả cuốn Bốn giờ ở Mỹ Lai,
cho biết. Ngày hôm đó, họ nôn nóng được đánh trận và trả thù cho các
đồng đội đã mất, Larry kể.
Ông muốn những người nghe ông nói hiểu được rằng
mọi cuộc chiến luôn có chém giết, nhưng nó khác với tội sát nhân.
"Nếu có ai đó được trang bị vũ khí và định giết bạn, đó là chiến
tranh. Nhưng những thường dân Mỹ Lai hôm đó không đe dọa họ (tức các
binh lính Mỹ), cũng không được vũ trang, mà lại toàn phụ nữ, trẻ em,
người già, thậm chí là trẻ sơ sinh...".
Tưởng niệm và tha thứ
Khi người dân Mỹ Lai kỷ niệm 30 năm vụ thảm sát
(1998), Larry vẫn còn sát cánh bên người đồng đội cũ Hugh Thompson
trở lại nơi này. Lúc đó, hai người vừa được Chính phủ Mỹ trao huy
chương tại Đài tưởng niệm chiến tranh VN tại Washington DC, vì đã có
công ngăn chặn binh lính Mỹ tiếp tục cuộc thảm sát mang lại vết nhơ
mãi mãi của Mỹ trong chiến tranh. Trong lần kỷ niệm 40 năm này,
Larry phải thay mặt Hugh vì ông đã qua đời cách đây hai năm vì bệnh
ung thư.
Larry là một trong hàng trăm cựu chiến binh Mỹ đã
và đang trở lại VN sau chiến tranh. Họ đi có khi dẫn theo vợ, con...
"Để tìm kiếm bình an - Larry nói - Họ cảm thấy cần phải trở lại để
được tha thứ, để nói lời xin lỗi". Ông nói rằng ở Mỹ vẫn có rất
nhiều cựu binh sống trong sự mặc cảm tội lỗi vì hiểu rằng mình đã
tham dự một cuộc chiến vô lý.
Lòng vị tha của người Việt khiến những cựu binh Mỹ
cảm phục. "Nó khiến người ta ngạc nhiên" - Michael Bilton, người
cùng đi với Larry, nói. Ông kể một người sống sót trong vụ thảm sát
nói với ông rằng bà ta nghĩ phi công Thompson là người tốt và hỏi
tại sao những người lính khác chưa quay lại để được tha thứ. "Nếu họ
hỏi, chúng tôi sẽ tha thứ cho họ”. Đối với Larry và Michael, đó là
một điều thuộc về tâm linh rất thiêng liêng của người Việt mà người
Mỹ không thể hiểu.
HƯƠNG GIANG
Hôm nay tổ chức
lễ cầu siêu cho 504 thường dân
Theo phó Ban tôn giáo
Tỉnh ủy Quảng Ngãi Nguyễn Vĩnh Lạc, hôm nay (15-3), Ban trị
sự Giáo hội Phật giáo VN tỉnh tổ chức lễ cầu siêu cho 504
thường dân bị quân đội Mỹ sát hại. Lễ cầu siêu tiến hành lúc
7g ngay dưới chân tượng đài Sơn Mỹ (Mỹ Lai) với 40 tăng ni
của giáo hội tham gia và 15g cùng ngày sẽ tổ chức lễ chẩn
tế.
Đây là lần đầu tiên ở
Quảng Ngãi tổ chức lễ cầu siêu cho những thường dân bị thảm
sát trong vụ thảm sát Sơn Mỹ, đáp ứng nguyện vọng của các
gia đình có người thân bị sát hại.
Sáng 16-3, cũng dưới
chân tượng đài Khu chứng tích Sơn Mỹ, Tỉnh ủy, HĐND, UBND,
Ủy ban MTTQ VN tỉnh sẽ tổ chức lễ tưởng niệm 504 thường dân
bị quân đội Mỹ thảm sát.
V.Q.CẦU
Nhân chứng lên tiếng
Đây là những mảnh ghép của cuộc thảm sát ở Mỹ Lai
qua lời kể lại của những kẻ đã thi hành và của những người đã cam
chịu nó.
"Đó là sự việc mà tôi làm trong cuốn sách này. Cuốn sách này
dẫn giải Mỹ Lai. Bởi vì hầu như vô nghĩa như chiến tranh, và
vô nghĩa như một cuộc chiến tranh phi lý đã làm tan biến sự
tự trọng của con người".
(Trích
từ sách Tôi đến Việt Nam trong lửa đạn - Niente è
così sia - của nhà báo Ý Oriana
Fallaci, Phạm Châu Loan dịch)
Người Mỹ đã giấu giếm và nhà báo Ý Oriana Fallaci biết được vụ việc
khủng khiếp này sau đó một năm rưỡi. Bà cũng là nhà báo nước ngoài
có mặt ở VN thời điểm đó năm 1968, lúc đó bà ở Sài Gòn. Bà đã đi gặp
các nhân chứng, những kẻ đã thi hành tội ác này, buộc họ lên tiếng.
* "Có một ông già núp trong hầm trú ẩn. Ông ta ngồi
co rúm lại trong đó. Một ông già rất già. Viên trung sĩ David
Mitchell gào lên: "Giết nó đi!". Thế là một ai đó giết ông già.
Chúng tôi lùa đàn ông, đàn bà, trẻ sơ sinh ra giữa
làng, một làng trơ trọi như một hòn đảo nhỏ. Trung úy Calley xông
tới và nói: "Các người có biết phải làm gì với họ không?". Rồi ông
ta bắt đầu xả súng bắn họ và ông ta bảo tôi cũng phải bắn. Thế là
tôi nhét bốn băng đạn vào khẩu súng M16 của tôi, có tất cả 68 viên
và tôi bắn thẳng vào họ, tôi đã giết khoảng 10-15 người".
(Binh sĩ Paul David Meadl)
* "Có một tốp phụ nữ và một bé gái chừng 13 tuổi
mặc bộ đồ màu đen bị dẫn tới. Một người lính giằng lấy cô bé trong
khi những tên khác giữ chặt cô bé cho hắn tụt quần áo cô bé ra. Hắn
bảo: "Hãy xem nó như thế nào nào!". Một tên nói: "Tao đang nóng
đây!". Trong khi bọn họ giật bỏ quần áo cô bé, xung quanh tất cả bốc
cháy: những căn nhà, những xác chết. Người mẹ của cô bé xông vào để
bảo vệ đứa con. Thế là một tên lính đá bà ấy nhiều cú và một tên
khác tát bà rất mạnh.
Họ chỉ dừng khi Haeberle, một phóng viên ảnh, chạy
tới để chụp một kiểu ảnh. Họ cư xử như tất cả đó là chuyện bình
thường. Rồi một tên nói: "Bây giờ chúng ta làm gì?". Một tên khác
trả lời: "Giết nó đi!". Tôi quay mặt chỗ khác. Rồi tôi nhìn thấy
những phụ nữ, cô bé và cả lũ trẻ con đều chết".
(Jay Roberts, phụ trách thông tin của đại đội
Charlie)
* "Thấp thoáng một bóng phụ nữ, rồi cái đầu xuất
hiện phía sau hàng rào. Đám lính hét lên rồi bắn vào cô ta và người
phụ nữ ngã xuống bị móc vào một cái cọc. Thế là cái đầu của người
phụ nữ ấy trở thành điểm ngắm, họ bắn vào cái đầu, có thể thấy xương
sọ văng ra từng mảnh. Tôi không tin vào mắt mình nữa. Dọc con đường
mòn chúng tôi gặp hai đứa trẻ: một đứa lên bốn và một đứa lên năm,
tôi đoán vậy. Một người bắn vào đứa trẻ nhỏ hơn và đứa trẻ lớn hơn
lao vào để che chở cho nó. Tên này nhả sáu phát đạn vào người thằng
bé.
Sau đó chúng tôi gặp một người đàn ông với hai đứa
trẻ khác, chúng bé tí xíu, một bé trai và một bé gái. Những tay súng
nổ súng và cắt họ ra làm đôi. Đứa bé trai bị thương vào cánh tay và
cẳng chân. Thằng bé nhào về phía chúng tôi trong sự thất đảm kinh
hoàng, người nó đầy máu. Tôi quì gối để chụp ảnh thằng bé và một
người lính cũng quì gối cạnh tôi để bắn nó. Phát đầu tiên hất ngửa
thằng bé ra phía sau, phát thứ hai hất tung nó lên cao, đến phát thứ
ba thằng bé rơi xuống.
Bắn xong tên này bỏ đi dửng dưng. Không có một chút
biểu hiện nào trên bộ mặt của hắn ta, không có một chút thể hiện nào
trên gương mặt của tất cả những người lính Mỹ. Họ phá hủy, giết hại
với một vẻ hoàn toàn thản nhiên, với vẻ của người đang làm một công
việc bình tâm".
(Ron Haeberle, phóng viên ảnh thuộc đại đội
Charlie)
* "Tôi không nhớ gì hết ngoài những người dân làng
bị giết. Máu chảy khắp mọi nơi. Cả những lính Mỹ da trắng cả những
lính Mỹ da đen đều bắn, giết. Họ bắn bửa những cái đầu làm đôi và
rất nhiều lính Mỹ trên người dính những mảnh thịt. Họ đã giết của
tôi một đứa con gái 24 tuổi và một đứa cháu nhỏ 4 tuổi".
(Từ lời kể lại cho tờ Time của chị nông dân Đỗ
Thị Chúc,
người thoát chết trong vụ thảm sát)